Om te leven hebben we vitamines, mineralen, eiwitten, vetten en koolhydraten nodig Jier zie je welke, wat hun rol in het lichaam is,  in welke voedingsmiddelen ze zitten wat de gevolgen van  een tekort en wat de gevolgen van een overschot zijn. Er wordt hier geen onderscheid gemakt tussen wel of niet aanbevolen in het G4 dieet.                     Vitaminen en mineralen           Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen Gevolgen van tekort Gevolgen van overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) In vet oplosbare vitaminen           Vitamine A (retinol) Vitamine A (retinol), een vet-oplosbare  vitamine, is betrokken bij de weerstand. Het wordt daarom ook wel de anti-infectie vitamine genoemd. Daarnaast speelt het een rol bij de groei, het gezichtsvermogen en de gezondheid van huid, tandvlees en haar. Voor zwangere vrouwen is vitamine A een aandachtspunt.Normaal gezichtsvermogen, gezonde huid en andere oppervlakteweefsels, bescherming tegen infecties Voordat er sprake is van een vitamine A-tekort moet iemand gedurende een langere tijd geen tot weinig voedingsmiddelen hebben gegeten die vitamine A of bèta-caroteen (dat door het lichaam kan worden omgezet in vitamine A) bevatten.  levertraan, runderlever, eidooier, boter, room  droge en schilferige huid en dof haar v.Nachtblindheid; verdikking van de huid rondom de haarzakjes; uitdroging van het oogwit en van het hoornvlies (cornea); bij aanhoudend tekort zwelt het hoornvlies op en ten slotte ontstaan er zweren en barst het hoornvlies waarbij de inhoud van het oog weglekt; blindheid; vlekken op het oogwit; risico van infecties en overlijden Vitamine A zorgt voor een goede weerstand en bij een te lage inname hiervan zal de weerstand dan ook verminderen   'hypervitaminose A' (van het Griekse 'hyper' = te veel). Symptomen zijn onder meer gebrek aan eetlust, verminderd gezichtsvermogen, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, spierpijn, oogafwijkingen, haarverlies en/of roodheid en schilferen van de huid. Een langdurige overdosering van vitamine A kan ontstaan als je gedurende een langere tijd meer dan 3000 microgram/dag gebruikt. Dit staat gelijk aan het eten van meer dan negen sneetjes brood met leverpastei per dag. Tijdens de zwangerschap kan een teveel aan vitamine A bij daarvoor gevoelige personen de vrucht beschadigen. Daarom wordt het gebruik van lever tijdens de zwangerschap afgeraden. Lever bevat per 100 gram namelijk al 11.000 microgram vitamine A, ver boven de veilige bovengrens van 3000 microgram per dag. Overdosering: Hoofdpijn, vervellen van de huid, vergroting van milt en nieren, verdikking van botten en gewrichtspijn; overdosering bij zwangeren leidt tot misvormingen bij de foetus 900 microgram     Lever (1 stuk, 100 gram)  1100           Leverpastei (voor 1 sneetje)  35           Boter, halvarine, margarine (voor 4 sneetjes)  15 Melk (2 glazen)  10 Kaas (2 plakken)  5Belangrijke bronnen voor vitamine A zijn lever, vis, (half)volle melk en melkproducten en boter. Groenten en fruit bevatten bèta-caroteen, dat door het lichaam naar behoefte wordt omgezet in vitamine A. Daarnaast wordt er in Nederland vitamine A toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten tot het niveau van boter.Lever bevat grote hoeveelheden vitamine A. Daarom raadt de Gezondheidsraad zwangere vrouwen  af om lever te eten. Voorbeeld: 100 gram lever bevat al 11.000 microgram vitamine A, bijna vier keer zo veel als de veilige bovengrens van 3000 microgram per dag!                   Bèta-caroteen Bèta-caroteen (pro-vitamine A) wordt in het lichaam omgezet in vitamine A. Het heeft dezelfde functies als vitamine A. Het zorgt voor een goede weerstand en is erg belangrijk voor het gezichtsvermogen, maar ook voor gezonde botten, tanden, huid en haar en voor de groei. Bèta-caroteen is een anti-oxidant: het beschermt de cellen in het lichaam tegen vrije radicalen. Vrije radicalen zijn stoffen die schade aan cellen kunnen veroorzaken. Bèta-caroteen komt voor in (donker)groene bladgroente, zoals spinazie, en in koolsoorten. Ook wortelen bevatten erg veel bèta-caroteen, net als mango's en mandarijnen. Bèta-caroteen geeft de karakteristieke kleur aan oranje en gele groenten en fruit.Natuurlijke voedingsbronnen % ADH (volwassen man) Wortels (gekookt, 150 gram) * 195 Boerenkool (gekookt, 150 gram) * 125 Spinazie (gekookt, 150 gram)* 70 Broccoli (gekookt, 150 gram) * 50* Na omzetting in vitamine A Als carotenoïden (in de darm omgezet in vitamine A): donkergroene bladgroenten, gele groenten en vruchten, palmolie (1)Natuurlijke voedingsbronnen   % ADH (volwassen man)   Bij een hoge dosering van bèta-caroteen kan er een verkleuring van de huid optreden, maar er zijn geen aanwijzingen dat deze invloed op de gezondheid heeft. Bij een hoge inname van bèta-caroteen kan er geen hypervitaminose A (teveel aan vitamine a  ontstaan, omdat de opname in de darm en de omzetting van bèta-caroteen in vitamine A bij wijze van reactie automatisch worden vertraagd. Rokers moeten oppassen met het gebruik van extra supplementen bèta-caroteen. Als zij hoge doseringen bèta-caroteensupplementen gebruiken, hebben ze, volgens de The alpha-tocoferol, beta carotene cancer prevention study group, mogelijk een grotere kans op het krijgen van longkanker. Voor bèta-caroteen bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). In het lichaam wordt het omgezet in vitamine A. De Gezondheidsraad hanteert hiervoor een factor zes: het lichaam zet 600 microgram bèta-caroteen om in 100 microgram vitamine A. Hierover is echter nog discussie: in Amerika wordt bijvoorbeeld een omrekeningsfactor van 1:12 aangehouden in plaats van 1:6. Voor bèta-caroteen heeft de Gezondheidsraad geen aanbevolen hoeveelheden opgesteld. Vitamine D Resorptie van calcium en fosfor uit de darm, botmineralisatie, botgroei en botgenezing Als vitamine D 2 (ergocalciferol): bestraalde gist, met vitamine D 2 verrijkte melk Als vitamine D 3 (cholecalciferol): levertraan, eidooier, met vitamine D 3 verrijkte margarine; vorming in de huid bij blootstelling aan zonlicht (ultraviolet licht)   Overdosering: Slechte eetlust, misselijkheid, braken, verhoogde drang tot urineren, zwakte, nervositeit, dorst, jeukende huid, nierinsufficiëntie, calciumafzettingen overal in het lichaam 10 microgram Vitamine E Vitamine E (tocoferol), een vetoplosbare vitamine, speelt een rol bij de aanmaak van rode bloedcellen en het in stand houden van spier- en andere weefsels. Ook is het belangrijk voor de weerstand. Vitamine E is een antioxidant: het beschermt de cellen in het lichaam tegen vrije radicalen. Vitamine E komt voor in zonnebloempitten,  plantaardige oliën en in plantaardige producten zoals granen, noten, zaden, groenten en fruit. Dierlijke producten bevatten relatief weinig vitamine E.Plantaardige olie, tarwekiemen, bladgroenten, eierdooier, margarine, peulvruchtenVitamine E    Overdosering: Verhoogde behoefte aan vitamine K.In theorie zal een teveel aan vitamine E een stapeling in verschillende weefsels veroorzaken en hierdoor kan het de processen in die weefsels nadelig beïnvloeden. In de praktijk zijn er tot nu toe echter geen nadelige effecten bekend. 10 milligram Volwassenen mannen (22-50 jaar) hebben per dag 11,8 milligram vitamine E nodig, volwassen vrouwen 9,3 milligram (1000 gram is een kilo is een liter, 1 gram is 10 mg, 1 gram=1ml, dus ADH is 1 ml vitamine E p.d.)     Vitamine E komt voor in plantaardige oliën en in plantaardige producten zoals granen, noten, zaden, groenten en fruit. Dierlijke producten zijn relatief arm aan vitamine E.           Natuurlijke voedingsbronnen  % ADH (volwassen man)  Zonnebloemolie (1 eetlepel, 10 gram)  65 Noten (handje, 50 gram)  30 Halvarine (voor 4 sneetjes)  20 Ei (1 stuk)  10 Pindakaas (voor 1 sneetje)  10( 1 eetlepel is 5 ml, dus 2 eetlepels Tarwekiemolie p.dag) (Dus met 1 eetlepel okinawaolie al 5mg vitamine E binnen       Vitamine K Vorming van bloedstollingsfactoren, normale bloedstolling       65 microgram Vitaminen en mineralen (Vervolg)           Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen   Gevolgen  van overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) In water oplosbare vitaminen           Vitamine B 1 (thiamine) Koolhydraatstofwisseling, hart- en zenuwfunctieVitamine B1 (thiamine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B1 zorgt voor de verbranding van koolhydraten uit ons voedsel, waardoor we energie krijgen. Daarnaast speelt het ook een rol in het zenuwstelsel. Droge gist, volkoren granen, vlees (vooral varkensvlees en lever), verrijkte graanproducten, noten, peulvruchten, aardappelenDe belangrijkste bronnen van deze vitamine zijn varkensvlees en graanproducten. 100 gram mager varkensvlees bevat ongeveer de helft van de hoeveelheid die we dagelijks nodig hebben. De meeste voedingsmiddelen hebben een laag gehalte aan vitamine B1. Volkorenbrood (4 sneetjes)  35 Zilvervliesrijst (gekookt, 150 gram)  15 Aardappelen (gekookt, 150 gram)  10 Melk (2 glazen)  10Natuurlijke voedingsbronnen    % ADH (volwassen man)Varkensvlees (1 stuk, 100 gram)  55   Er zijn geen nadelige effecten bekend van een te hoge inname van vitamine B1. 1,2 milligram                         Vitamine B 2 (riboflavine) Koolhydraatstofwisseling, gezonde slijmvliezenVitamine B2 speelt een rol bij de instandhouding van het zenuwstelsel en de spijsvertering. Ook is het van belang voor een gezonde huid en gezond haar. Melk, kaas, lever, vlees, eieren, verrijkte graanproductenBelangrijke bronnen van vitamine B2 zijn zuivel, vlees(waren), groenten, fruit en graanproductenNatuurlijke voedingsbronnen   % ADH (volwassen man) Melk (2 glazen)  50 Ei (1 stuk)  15 Leverpastei (voor 1 sneetje)  5 Noten (handje, 50 gram)  5 Broccoli (gekookt, 150 gram)  20     1,5 milligramDe Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B2 voor volwassen mannen (22-50 jaar) vastgesteld op 1.5 milligram en voor vrouwen op 1.1 milligram. Dit komt overeen met 4 glazen melk. Zwangere vrouwen B2 (mg/dag)   1,4 Borstvoeding B2 (mg/dag)   1,7 Babies 0-11mndn B2 (mg/dag)   0.4    Peuters 1-4 jrB2 (mg/dag)   0,5 kinderen 5-7 jr B2 (mg/dag)   0,7 7-10 jr 0,7-1,0 Nicotinezuur (niacine) Chemische reacties in cellen, koolhydraatstofwisseling Droge gist, lever, vlees, vis, peulvruchten, verrijkte volkoren graanproducten     16 milligram Vitamine B 6 (pyridoxine) Aminozuur- en vetzuurstofwisseling, functioneren van het zenuwstelsel, gezonde huid Droge gist, lever, orgaanvlees, volkoren graanproducten, vis, peulvruchten     2 milligram Biotine Koolhydraat- en vetzuurstofwisseling Lever, nieren, eidooier, gist, bloemkool, noten, peulvruchten     60 microgram Vitamine B12 (cobalamine) Rijping van rode bloedcellen, zenuwfunctie, DNA-syntheseVitamine B12 (cobalamine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B12 voorkomt een bepaalde vorm van bloedarmoede. Daarnaast speelt het een rol bij de vorming van gezonde rode bloedcellen en zorgt het voor een goede werking van het zenuwstelsel. Verder speelt het een rol bij de stofwisseling van foliumzuur. Vitamine B12 komt alleen voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst, zoals vlees en zuivel:Lever, vlees (vooral rundvlees, varkensvlees, orgaanvlees), eieren, melk en melkproducten.Vegetariërs, maar zeker veganisten, moeten er extra op letten dat deze vitamine voldoende in hun voeding aanwezig is. Als dit niet het geval is, zijn supplementen noodzakelijk.Natuurlijke bronnen   % ADH (volwassen man en vrouw) Hamburger ( 1 stuk, 100 gram)  90 Kabeljauw (1 stuk, 100 gram)  70 Kwark (schaaltje, 200 gram)  Ei (1 stuk)  20 Kaas (2 plakken)  5 Spinazie (gekookt, 150 gram)  40 Broccoli (gekookt, 150 gram)  35   Het lichaam kan bij een hoge inname zelf de opname van vitamine B12 uit de voeding beperken. Er zijn daarnaast geen nadelige effecten op het lichaam bekend van een hoge vitamine B12-inname. 2 microgram. De Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B12 voor volwassenen (22-50 jaar) vastgesteld op 2,8 microgram per dag. Foliumzuur (=Vitamine B11) Rijping van rode bloedcellen, DNA- en RNA-synthese. Foliumzuur  (vitamine B11) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Foliumzuur speelt een belangrijke rol bij de vorming van rode bloedcellen en het erfelijk materiaal (DNA). Ook is het erg belangrijk bij de deling van de cellen tijdens de groei: foliumzuur verlaagt de kans op de geboorte van een kind met een open ruggetje. Daarnaast verlaagt foliumzuur het homocysteïnegehalte van het bloed. Een hoog homocysteïnegehalte wordt in verband gebracht met een grotere kans op hart- en vaatziekten. Verse groene bladgroenten, fruit, lever (maar dat mag je niet eten vanwege hoge gehalte aan vitamine A) en ander orgaanvlees, droge gist. Foliumzuur komt voor in groene groenten, fruit, volkoren producten en in mindere mate in melk en melkproducten.Natuurlijke bronnen   % ADH (volwassen man en vrouw) Bruin brood (4 sneetjes)  15 Ei (1 stuk)  10   Een hoge inname van synthetisch foliumzuur (uit supplementen of uit verrijkte voeding) kan nadelige gevolgen hebben. Het belangrijkste effect is dat een te hoge foliumzuur-inname een vitamine B12-tekort kan maskeren. Foliumzuur gaat namelijk de verschijnselen van een vitamine B12-tekort tegen. Het helpt wel tegen een vorm van bloedarmoede, maar niet tegen de aandoeningen van het zenuwstelsel die het gevolg zijn van een vitamine B12-tekort. Hierdoor kan het gebeuren dat het tekort aan vitamine B12 niet wordt opgemerkt totdat er ernstigere gevolgen van dit tekort ontstaan. 200 microgram. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid foliumzuur is voor volwassen mannen en vrouwen (22-50 jaar) vastgesteld op 300 microgram. Vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn, krijgen het advies om een supplement te nemen van vier weken voor tot acht weken na de conceptie. Dit verkleint de kans op de geboorte van een kind met een open ruggetje.     Spruitjes (gekookt, 150 gram)  45                   Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen   Gevolgen overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) In water oplosbare vitaminen           Pantotheenzuur Koolhydraat- en vetstofwisseling Lever, gist, groenten     6 milligram Vitamine C Groei van botten en bindweefsel, wondgenezing, bloedvatfunctie, antioxidant Citrusvruchten, tomaten, aardappelen, kool, paprika's     60 milligram Mineralen           Natrium Zuur-base-evenwicht, zenuw- en spierfunctie Zout, rundvlees, varkensvlees, sardines, kaas, groene olijven, maïsbrood, aardappelchips, zuurkool     1 gram Chloride Elektrolytenbalans         Kalium Zenuw- en spierfunctie, zuur-base-evenwicht en vochtbalans Volle en magere melk, bananen, gedroogde pruimen, rozijnen   Overdosering: Hoge kaliumspiegels in het bloed, verlamming, hartstoornissen 2 gram Calcium Vorming van botten en tanden, bloedstolling, zenuw- en spierfunctie, normaal hartritme. Van belang bij bot- en tandvorming, bloedstolling, spiercontractie en hartfunctie. Een cofactor van veel enzymen. Melk en melkproducten, vlees, vis, eieren, graanproducten, bonen, fruit, groenten andijvie, bloemkool, broccoli, groen van bieten, groene bonen, kekers, kievitsbonen, kool, koolrabi, koolraap, lijnzaad, linzen, luzernespruiten, okra, pastinaak, rabarber, selderij, sla, snijbiet, soja-bonen, spinazie, tomaten, uien, waterkers, wortels. Amandelen, ananas, avocado's, bananen, citroenen, dadels, frambozen, gedroogde abrikozen, gedroogde pruimen, grapefruit, krenten, kokosnoten, perziken, pruimen, lemmetjes, rozijnen, vijgen, zure bosbes, zwarte walnoten. Gegrilde kip, lever; garnalen, kreeft, oesters. Sojameel. De meeste kaassoorten, gecondenseerde melk, karnemelk, taptemelk. Bieslook, geitenbaard, guichelheil, herderstasje, kamille, kleefkruid, klein hoefblad, lijnzaad, maretak, netel, paardebloemwortels, paardestaart, parelmos (Iers mos), pijlwortel, stalkruid, vlasleeuwebek, weegbree, zilverschoon, zuring. Beendermeelcalcium, calcium uit eierschalen of uit oesterschelpen, calciumgluconaat, calciumlactaat, dolomiet (bitterkalk), kelp.   Overdosering: Hoge calciumspiegels in het bloed, verlies darmtonus, nierinsufficiëntie, abnormaal gedrag (psychose)De giftige hoeveelheid is nog niet vastgesteld, maar een aantal symptomen van calciumvergiftiging zijn te onderkennen; calciumneerslag in de nieren of andere organen en een trage werking van deze organen. 1 gramSlechts 20 tot 30% van de inname wordt geabsorbeerd in de twaalfvingerige of dunne darm; de rest wordt via ontlasting e.d. verwijderd.         Als de calcium-inname hoog is, dient de magnesium-inname dit ook te zijn. Te weinig magnesium resulteert in calcium ophoping in spieren, hart en nieren (veroorzaakt zo nierstenen). Om nu het evenwicht in het lichaam op peil te houden wordt de normale (minimale) dagelijkse behoefte aan calcium volgens sommigen gesteld op 800 mg, volgens anderen op 1800 mg. Zwangere vrouwen hebben 400 mg. meer nodig, en zogende moeders 500 mg meer. Chloride Handhaaft osmotische waarde en zuurgraad. Essentieel in maagsappen extracellulair volume.elektrolytenbalans Aardappelen, asperges, kool, pastinaak, sla, spinazie, tomaten, uien, wortels. Ananas, bananen, citroenen, dadels, druiven, kokosnoten, sinaasappelen. Dierlijke organen. Vis in het algemeen; oesters, zalm. Volkoren tarwe. Eidooiers, het wit van eieren, kaas, melk. Alle planten bevatten meer of minder chloor in de vorm van natriumchloride.(zie natrium)   Buitengewoon zoutgebruik (= natriumchloride) verhoogt de kans op hoge bloeddruk.Er is geen giftige dosis vastgesteld, maar elke hoeveelheid chloor groter dan 14 gram wordt als overmatig beschouwd.Andere vergiftigingsverschijnselen kunnen zijn atherosclerose, het snakken naar adem, duizeligheid en het blauw worden ten gevolge van zuurstofgebrek. 1,5 gramDe normale (minimale) dagelijkse behoefte is niet vastgesteld, doch ons eten bevat voldoende zout om 3 tot xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />9 gram chloor per dag binnen te krijgen.         Allergische reacties zoals astma en netelroos kunnen het gevolg zijn van zwaar gechloreerd drinkwater. Bovendien wordt er van uit gegaan dat chloor in sommige gevallen de oorzaak is van functionele olitis.   Fosfor Vorming van botten en tanden, zuur-base-evenwicht, bestanddeel van nucleïnezuren, energieproductie Eetbaar zeewier, hui (wei), kelp, natriumchloride (of keukenzout).   Overdosering: Voor mensen met nierinsufficiëntie, hoge fosfaatspiegels in het bloed 0,9 gram Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen    Gevolgen van overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) Mineralen           Magnesium Vorming van botten en tanden, zenuw- en spierfunctie, enzymactivering Groene bladgroenten, noten, graanproducten, zeevis, schaal- en schelpdieren   Overdosering: Hoge magnesiumspiegels in het bloed, lage bloeddruk, ademhalingsinsufficiëntie, hartritmestoornissen 0,3 gram Spoorelementen           IJzer Vorming van enzymen, die veel chemische reacties in het lichaam beïnvloeden, en het belangrijkste bestanddeel van rode bloedcellen en spiercellen Sojabonenmeel, rundvlees, nieren, lever, bonen, bladgroente, schelpdieren, perziken; van het ijzer in de voeding wordt echter minder dan 20% in het lichaam opgenomen    Overdosering: IJzerafzettingen, leverbeschadiging (cirrose), diabetes mellitus, huidpigmentatie 12 milligram Zink Bestanddeel van enzymen en insuline, gezonde huid, wondgenezing, groei Boekweit, boekweitgrutten, pompoenpitten, orgaanvlees, zeevis en schaal- en schelpdieren; een groot gedeelte van het zink in de voeding wordt niet opgenomen     15 milligram Koper Bestanddeel van enzymen, vorming van rode bloedcellen, botvorming Orgaanvlees, oesters, noten, gedroogde peulvruchten, volkoren graanproducten   Overdosering: Koperafzettingen in de hersenen, leverbeschadiging 2 milligram Mangaan Bestanddeel van enzymen Volkoren graanproducten, gedroogde vruchten   Overdosering: Zenuwschade 3,5 milligram Fluoride   Andijvie, bieten, bloemkool, chinese kool, groene kool, peterselie, rode kool, spruiten, uien, waterkers, zuurkool. Avocado's, jenever-bessen, paardekastanjes, vlierbessen. Nieren. Haver en volkoren tarwe. Eidooiers, geitekaas, melk, roquefort. Alsem, kamille, karwei, knoflook, maagdenpalm, peterselie, zouthout. Natuurlijk hard water en calciumfluoride       Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen   Gevolgen  overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) Spoorelementen           Molybdeen Enzymactivering Zuivelproducten, graanproducten     150 microgram Selenium Noodzakelijk voor de synthese van een enzym met antioxidantwerking Vlees en andere producten van dierlijke oorsprong; het seleniumgehalte in de bodem beïnvloedt het gehalte in planten   Overdosering: Uitval van haar en nagels, huidontsteking, mogelijk zenuwafwijkingen 60 microgram Jodium Jodium is nodig voor de vorming van schildklierhormonen die belangrijk zijn voor de groei en de stofwisseling. Vorming van schildklierhormonen, die de energiehuishouding regelen Jodium kan van nature voorkomen in zeewater, in aarde en in drinkwater. Via deze wegen komt jodium in voedsel als zeevis en groenten terecht. Ook melk- en melkproducten leveren een bijdrage aan de jodiuminname. In de Warenwet is vastgelegd dat brood en broodvervangers, vleesproducten, keukenzout en keukenzoutvervangers verrijkt mogen zijn met jodium.Zeevis en schaal- en schelpdieren, jodiumzout, zuivelproducten, drinkwater bevat wisselende hoeveelheden (afhankelijk van de streek)   Overdosering: Veroorzaakt soms hoge schildklierhormoonspiegelsBij een teveel aan jodium kan de ziekte van Basedow ontstaan, waardoor de schildklier sneller gaat werken. Verschijnselen van deze ziekte zijn slapeloosheid, nervositeit en gebrek aan eetlust. 150 microgram In Nederland is geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor jodium opgesteld. Daarom houdt het Vitamine Informatie Bureau de Europese richtlijnen aan. In Europa is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen vastgesteld op 130 microgram per dag. Gedurende de zwangerschap geldt eenzelfde hoeveelheid. Voor vrouwen die borstvoeding geven wordt in Europa een ADH van 160 microgram per dag aangehouden. Fluoride Vorming van botten en tanden Thee, koffie, gefluorideerd water, kamille, karwij,    Overdosering: Fluorose (overmatige stapeling van fluoride), gevlekte tanden en putjes in het blijvende gebit, benige uitgroeisels van de wervelkolom 2,5 milligram eiwitten of proteïnen Weefsels in het lichaam zijn opgebouwd uit cellen. Alle cellen bevatten eiwit, bijvoorbeeld spieren en organen, het zenuwstelsel, de botten en het bloed. Een volwassene bestaat gemiddeld voor 12 kilo uit eiwit. Het lichaam bouwt dit eiwit op uit aminozuren. Vooral bij kinderen wordt veel weefsel opgebouwd. Maar ook in de zwangerschap en bij het aanmaken van borstvoeding. Er is ook eiwit nodig voor bestaande cellen. Die vernieuwen zich namelijk steeds. Daarbij breekt het lichaam eiwit af om dit door nieuw eiwit te vervangen. Bij een volwassene is dat per dag zo’n 200 tot 300 gram. Zo verwijdert het lichaam onder andere beschadigd eiwit, dat tot een verstoorde celfunctie en celgroei zou kunnen leiden. Bij (brand)wonden is extra eiwit nodig om de weefsels te herstellen. Het lichaam gebruikt de aminozuren uit het afgebroken eiwit om nieuw eiwit op te bouwen. Maar daarbij gaan ook aminozuren verloren. Daarnaast verliest het lichaam steeds kleine hoeveelheden eiwit met haren, nagels, huidschilfers, zweet en urine. Dit moet steeds worden aangevuld. Dat geldt nog eens extra bij aandoeningen die gepaard gaan met een verhoogde eiwitafbraak of aminozuurverliezen. Eiwitten zijn ook betrokken bij veel regelprocessen in het lichaam. Zo zijn alle enzymen eiwitten. Enzymen zetten allerlei stoffen in het lichaam om in andere, zoals bij de spijsvertering. Ook antilichamen, beter bekend als afweerstoffen, zijn eiwitten, net als veel hormonen, zoals insuline. Eiwitten spelen ook een rol bij het transport van stoffen in het bloed en in de cel. Hemoglobine bijvoorbeeld, dat zuurstof vanuit de longen naar de weefsels vervoert. Sommige cellen bevatten zogenaamde “receptoreiwitten”. Daaraan kunnen bepaalde stoffen zich hechten. Deze eiwitten spelen zo een rol bij de overdracht van signalen. Enkele aminozuren uit eiwit zijn voorlopers van neurotransmitters. Dit zijn stoffen die een rol hebben in zenuw- en hersencellen en betrokken zijn bij de overdracht van prikkels. Voorbeelden zijn tryptofaan, als voorloper van serotonine, en tyrosine, als voorloper van dopamine. Eiwit levert energie: per gram 4 kilocalorieën. Het lichaam kan aminozuren uit eiwit in eten of uit de spieren omzetten in glucose. Dat gebeurt vooral als het over te weinig glucose beschikt. Bijvoorbeeld wanneer je heel lang niets hebt gegeten, of als je heel weinig koolhydraten eet. Maar ook als je meer eiwit eet dan je lichaam nodig heeft. De overtollige aminizuren worden dan uitgeplast. Eiwit in eten kan helpen om niet te zwaar te worden. Mensen die veel eiwit eten, blijken wat minder te eten. Dat komt omdat eiwit goed verzadigt: je krijgt niet zo snel weer honger. Opname en verwerking van eiwit door het lichaam Het lichaam breekt eiwit uit voedsel af tot afzonderlijke aminozuren. Dat gebeurt met behulp van enzymen in de maag en de dunne darm. Eiwit wordt sneller verteerd als het is gedenatureerd. Dat wil zeggen: als de ruimtelijke structuur van het eiwit is ontmanteld. Dat gebeurt in de darm, onder invloed van maagzuur, maar ook bij het koken, door verhitting. Eiwit dat niet in de dunne darm kan worden verteerd, wordt in de dikke darm verder afgebroken of omgezet door bacteriën. Hierbij kan zwavelwaterstof vrijkomen, de bekende rotte-eierengeur. De aminozuren die bij de vertering in de dunne darm zijn vrijgemaakt worden door de darm opgenomen en via het bloed naar de lever en andere weefsels getransporteerd. Ze worden dan gebruikt voor de aanmaak van lichaamseiwit (gemiddeld ongeveer 70% van de aminozuren uit eten), De rest wordt uitgeplast of verbrand (omgezet in energie). Lichaamseiwitten worden voortdurend afgebroken en weer opnieuw opgebouwd. Dit gebeurt vooral in de lever en de darm, maar ook in spierweefsel. In totaal wordt dagelijks zo’n 200-300 gram eiwit vervangen. In eiwit zitten aminozuren waar het lichaam niet buiten kan. Genoeg eiwit eten is dus belangrijk voor een goede gezondheid. Verder helpt een eetpatroon met relatief veel eiwit om op gewicht te blijven. Dat komt doordat eiwit goed verzadigt en belangrijk is om het spierweefsel in stand te houden. Lekker en gevarieerd Bestel nu het barbecue kookboek Weg met de saaie standaardgerechten van een gemiddelde barbecue! Het kookboek ‘53 recepten voor een gezonde barbecue’ biedt uitkomst: met recepten voor heerlijke salades, groentespiesjes en gevulde pitabroodjes. Bestel het boek encyclopedie / Eiwitten Eiwitten Veel levensmiddelen bevatten eiwit. Eiwit is belangrijk. Het levert calorieën en aminozuren. Aminozuren zijn bouwstenen voor het eiwit in lichaamscellen. Sommige aminozuren kan het lichaam zelf maken. Andere moeten uit het eten komen. Deze aminozuren heten essentiële aminozuren. Er zijn dierlijke en plantaardige eiwitten. Dierlijke eiwitten zitten vooral in vlees, vis, melk, kaas en eieren, maar kunnen ook in andere producten zitten, zoals in snacks, koek en gebak. Plantaardige eiwitten zitten vooral in brood, graanproducten, peulvruchten, noten en paddenstoelen. Dierlijk eiwit bevat voldoende van alle essentiële aminozuren. Bij plantaardig eiwit verschilt dat per product. Daarom moeten vegetariërs en vooral veganisten erop letten welke producten met eiwit zij eten. Door de goede combinaties van producten te kiezen kan je toch voldoende van alle essentiële aminozuren binnen krijgen. Volwassen personen hebben gemiddeld ongeveer 0,8 g eiwit per kilo lichaamsgewicht nodig. Sommige groepen hebben wat meer nodig. Dat zijn vegetariërs, kinderen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, mensen met bepaalde aandoeningen, bij het genezen van wonden en kracht- en duursporters. Een gebalanceerde voeding bevat ten minste 10, en maximaal 25 procent van de energie van de totaal geconsumeerde voeding als eiwit. Inhoud     Omschrijving     Gezondheidseffecten     Voedingsadvies Omschrijving Eiwit is, net als koolhydraten en vet, een voedingsstof. Eiwit levert calorieën en aminozuren. Aminozuren zijn bouwstenen voor het eiwit in lichaamscellen. Een ander woord voor eiwit is “proteïne”. Bijna alle levensmiddelen bevatten eiwit. Het komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten. De eiwitkwaliteit per product verschilt. Die hangt af van hoe goed het lichaam het kan verteren en van de hoeveelheid essentiële aminozuren. Eiwitten bestaan uit ketens van aminozuren. In totaal kan eiwit in eten 22 verschillende soorten aminozuren bevatten. De samenstelling, volgorde en structuur van deze aminozuren verschilt. Daardoor is elk eiwit uniek. Er zijn vele duizenden combinaties mogelijk van aminozuren. Eiwitten kunnen ook voorkomen in combinatie met andere stoffen. Bijvoorbeeld samen met vetzuren en cholesterol in lipoproteïnes. Een aminozuur is opgebouwd uit koolstof (C), zuurstof (O), stikstof (N) en soms ook zwavelmoleculen (S). Aminozuren kunnen op allerlei manieren aan elkaar gekoppeld zijn. Deze verbindingen zijn de zogenaamde peptiden. Korte aminozuurketens heten ”polypeptiden”. De algemene structuur van een aminozuur is: Een aminozuur bevat dus een amine (NH2) en een carboxyl-(zuur)groep (COOH). R is de restketen die voor elk aminozuur anders is. Van de 22 aminozuren kan het lichaam er 13 zelf maken. De andere 9 moet je via eten binnenkrijgen. Dat zijn de zogenaamde essentiële aminozuren. Daarnaast zijn er 6 “semi-essentieel”. Dat wil zeggen dat het lichaam ze normaal gesproken zelf kan maken. Alleen onder bepaalde omstandigheden, zoals bij sommige aandoeningen en ziektes, kan het lichaam er niet genoeg van maken. Dan is aanvulling via het eten nodig. Essentiële aminozuren: Histidine Isoleucine Leucine Lysine Methionine Fenylalanine Threonine Tryptofaan Valine Niet essentiële aminozuren: Alanine Asparaginezuur Cysteïne Cystine Glutaminezuur Tyrosine Hydroxyproline Semi-essentiële aminozuren: Arginine Asparagine Glutamine Glycine Serine Proline Ornithine en citrulline worden in supplementen soms aangeduid als aminozuur. Dat zijn ze niet. Het zijn stofwisselingsproducten die in het lichaam uit aminozuren kunnen worden gevormd. Ook taurine wordt wel als aminozuur aangeduid maar is dat niet. Het bevat geen zuur (carboxyl-)groep. Bekende eiwitten in voeding zijn bijvoorbeeld caseïne in melk en zuivelproducten. Bekende groepen lichaamseigen eiwitten zijn onder andere globulines, albumine, keratines, en histonen. Functies van eiwit Weefsels in het lichaam zijn opgebouwd uit cellen. Alle cellen bevatten eiwit, bijvoorbeeld spieren en organen, het zenuwstelsel, de botten en het bloed. Een volwassene bestaat gemiddeld voor 12 kilo uit eiwit. Het lichaam bouwt dit eiwit op uit aminozuren. Vooral bij kinderen wordt veel weefsel opgebouwd. Maar ook in de zwangerschap en bij het aanmaken van borstvoeding. Er is ook eiwit nodig voor bestaande cellen. Die vernieuwen zich namelijk steeds. Daarbij breekt het lichaam eiwit af om dit door nieuw eiwit te vervangen. Bij een volwassene is dat per dag zo’n 200 tot 300 gram. Zo verwijdert het lichaam onder andere beschadigd eiwit, dat tot een verstoorde celfunctie en celgroei zou kunnen leiden. Bij (brand)wonden is extra eiwit nodig om de weefsels te herstellen. Het lichaam gebruikt de aminozuren uit het afgebroken eiwit om nieuw eiwit op te bouwen. Maar daarbij gaan ook aminozuren verloren. Daarnaast verliest het lichaam steeds kleine hoeveelheden eiwit met haren, nagels, huidschilfers, zweet en urine. Dit moet steeds worden aangevuld. Dat geldt nog eens extra bij aandoeningen die gepaard gaan met een verhoogde eiwitafbraak of aminozuurverliezen. Eiwitten zijn ook betrokken bij veel regelprocessen in het lichaam. Zo zijn alle enzymen eiwitten. Enzymen zetten allerlei stoffen in het lichaam om in andere, zoals bij de spijsvertering. Ook antilichamen, beter bekend als afweerstoffen, zijn eiwitten, net als veel hormonen, zoals insuline. Eiwitten spelen ook een rol bij het transport van stoffen in het bloed en in de cel. Hemoglobine bijvoorbeeld, dat zuurstof vanuit de longen naar de weefsels vervoert. Sommige cellen bevatten zogenaamde “receptoreiwitten”. Daaraan kunnen bepaalde stoffen zich hechten. Deze eiwitten spelen zo een rol bij de overdracht van signalen. Enkele aminozuren uit eiwit zijn voorlopers van neurotransmitters. Dit zijn stoffen die een rol hebben in zenuw- en hersencellen en betrokken zijn bij de overdracht van prikkels. Voorbeelden zijn tryptofaan, als voorloper van serotonine, en tyrosine, als voorloper van dopamine. Eiwit levert energie: per gram 4 kilocalorieën. Het lichaam kan aminozuren uit eiwit in eten of uit de spieren omzetten in glucose. Dat gebeurt vooral als het over te weinig glucose beschikt. Bijvoorbeeld wanneer je heel lang niets hebt gegeten, of als je heel weinig koolhydraten eet. Maar ook als je meer eiwit eet dan je lichaam nodig heeft. De overtollige aminizuren worden dan uitgeplast. Eiwit in eten kan helpen om niet te zwaar te worden. Mensen die veel eiwit eten, blijken wat minder te eten. Dat komt omdat eiwit goed verzadigt: je krijgt niet zo snel weer honger. Plantaardige bronnen zijn:     brood     granen, zoals rijst en pasta     peulvruchten, zoals bonen en linzen     noten     paddenstoelen en producten die hiervan zijn gemaakt Dierlijke bronnen zijn:     vlees     vis     gevogelte, zoals kip     melk(producten)     kaas     eieren Vlees is het rijkst aan eiwit: 20 tot 30%. Vis scoort ook goed. Aardappels en rijst bevatten juist lage hoeveelheden. Vaak staat op het etiket hoeveel eiwit het product bevat per 100 gram of 100 ml, en soms ook per portie. Als eiwit aan een product is toegevoegd, hoort dit in de ingrediëntendeclaratie te staan, samen met de bron, bijvoorbeeld tarwe-eiwit, soja hydrolysaat. Een hydrolysaat is een product waarin het eiwit al gedeeltelijk is gesplitst in kleinere eiwit(peptide-)ketens en aminozuren. In Nederland is het verboden om aminozuren toe te voegen aan voedingsmiddelen en supplementen. Eieren en (koe)melk hebben de hoogste eiwitkwaliteit. Van plantaardig eiwit scoort soja relatief het hoogst en tarwe het laagst. Soja scoort bijna even goed als rundvlees. Dierlijk eiwit bevat voldoende van alle essentiële aminozuren. Bij plantaardig eiwit verschilt dat per product. Alleen soja bevat voldoende van alle essentiële aminozuren. Daarom moeten vegetariërs en vooral veganisten erop letten welke producten met eiwit zij eten. Graan en peulvruchten vullen elkaar goed aan. Graan is namelijk rijk aan methionine en arm aan lysine. Bij peulvruchten is het net andersom. Ook erwtensoep en brood of rijst en linzen zijn goede combinaties. Opname en verwerking van eiwit door het lichaam Het lichaam breekt eiwit uit voedsel af tot afzonderlijke aminozuren. Dat gebeurt met behulp van enzymen in de maag en de dunne darm. Eiwit wordt sneller verteerd als het is gedenatureerd. Dat wil zeggen: als de ruimtelijke structuur van het eiwit is ontmanteld. Dat gebeurt in de darm, onder invloed van maagzuur, maar ook bij het koken, door verhitting. Eiwit dat niet in de dunne darm kan worden verteerd, wordt in de dikke darm verder afgebroken of omgezet door bacteriën. Hierbij kan zwavelwaterstof vrijkomen, de bekende rotte-eierengeur. De aminozuren die bij de vertering in de dunne darm zijn vrijgemaakt worden door de darm opgenomen en via het bloed naar de lever en andere weefsels getransporteerd. Ze worden dan gebruikt voor de aanmaak van lichaamseiwit (gemiddeld ongeveer 70% van de aminozuren uit eten), De rest wordt uitgeplast of verbrand (omgezet in energie). Lichaamseiwitten worden voortdurend afgebroken en weer opnieuw opgebouwd. Dit gebeurt vooral in de lever en de darm, maar ook in spierweefsel. In totaal wordt dagelijks zo’n 200-300 gram eiwit vervangen. Consumptiecijfers Uit de Voedselconsumptiepeilingen blijkt dat Nederlanders gemiddeld meer dan genoeg eiwit binnenkrijgen. Mannen tussen 19 en 30 jaar eten zo’n 95 gram eiwit per dag en vrouwen in die leeftijd circa 68 gram. Dat komt neer op respectievelijk 14 en 14,6 energieprocent. Gezondheidseffecten In eiwit zitten aminozuren waar het lichaam niet buiten kan. Genoeg eiwit eten is dus belangrijk voor een goede gezondheid. Verder helpt een eetpatroon met relatief veel eiwit om op gewicht te blijven. Dat komt doordat eiwit goed verzadigt en belangrijk is om het spierweefsel in stand te Eiwit is belangrijk. Het levert calorieën en aminozuren. Aminozuren zijn bouwstenen voor het eiwit in lichaamscellen. Sommige aminozuren kan het lichaam zelf maken. Andere moeten uit het eten komen. Deze aminozuren heten essentiële aminozuren. Eiwit en hart- en vaatziekten Eiwit heeft voor zover bekend geen duidelijk effect op het risico op hart- en vaatziekten. Een eiwitrijke voeding, in combinatie met veel groente en fruit en weinig verzadigd vet, lijkt de bloeddruk iets te kunnen verlagen. Dit blijkt uit de zogenaamde DASH-studie (“Dietary Approach to Stop Hypertension’). Korte ketens van aminozuren kunnen de bloeddruk iets verlagen. Deze zogenaamde peptiden komen niet van nature voor maar kunnen worden toegevoegd aan bijvoorbeeld zuivel waardoor producten met bepaalde eigenschappen ontstaan, functionele voeding. Eiwit en overgewicht Het lichaam benut de energie uit eiwit iets minder goed dan die uit koolhydraten en vetten. Een deel van de calorieën uit eiwit wordt direct na de maaltijd omgezet in warmte. Dat is het zogenaamde “thermogene effect”. Bovendien verzadigt eiwit, vooral dierlijk eiwit, meer dan koolhydraten en vetten. Het lijkt erop dat een eiwitrijke voeding geen effect heeft op het gewicht als het aantal calorieën hetzelfde is als bij een voeding met weinig eiwit. Wel kan een eetpatroon met veel eiwit helpen om niet te veel calorieën binnen te krijgen. Mensen eten minder als ze relatief veel eiwit binnenkrijgen. Dat verklaart ook het succes van diëten waarbij meer dan een kwart van de calorieën uit eiwit komt. Bij het afvallen beperkt voldoende eiwit eten het verlies aan spierweefsel. Dat is gunstig, omdat spierweefsel meer energie verbruikt dan vetweefsel. Zo kan eiwit helpen na het afvallen op gewicht te blijven. Uit onderzoek komen aanwijzingen naar voren dat een ontbijt met relatief veel eiwit je alerter maakt in vergelijking met een maaltijd met relatief veel koolhydraten. Met name het eiwit alfa-lactalbumine, dat vooral voorkomt in zuivel, zou gunstig zijn om goed wakker te worden. Dat heeft te maken met het aminozuur tryptofaan, dat voorkomt in alfa-lactalbumine. Tryptofaan wordt omgezet in de neurotransmitter serotonine. Serotonine heeft invloed op hoe je je voelt.http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx     brood     granen, zoals rijst en pasta     peulvruchten, zoals bonen en linzen     noten     paddenstoelen en producten die hiervan zijn gemaakt     vlees     vis     gevogelte, zoals kip     melk(producten)     kaas     eieren Eieren en (koe)melk hebben de hoogste eiwitkwaliteit. Vegetariërs en/of veganisten kunnen de kwaliteit verhogen door meerdere bronnen van eiwit te eten. Zo vullen graan, in de vorm van bijvoorbeeld tarwe, pasta, rijst en brood en peulvruchten, in de vorm van bonen, linzen, erwten, pinda’s elkaar goed aan. Graan is namelijk rijk aan methionine en arm aan lysine. Bij peulvruchten is het net andersom. Ook erwtensoep en brood zijn om die reden een goede combinatie, net als rijst en linzen.   Op korte termijn kan een tekort aan eiwit leiden tot afbraak van spierweefsel. Dat gebeurt vooral wanneer het lichaam minder energie binnenkrijgt dan het nodig heeft. Op langere termijn leidt een tekort aan eiwit tot een gebrek aan spierkracht en een verminderde weerstand. Bij kinderen leidt een langdurig tekort aan eiwit tot groeistoornissen (kwasiorkor). Ook zullen de spieren zich slecht ontwikkelen. Uiteindelijk kan de dood het gevolg zijn. Dit soort langdurige tekorten komen eigenlijk alleen voor in bepaalde ontwikkelingslanden. Ze gaan meestal samen met een tekort aan voedsel. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen dat veel eiwit schadelijk is voor gezonde volwassenen. Uit voorzorg wordt voor volwassenen een bovengrens aangehouden van 25 energieprocent. Dat wil zeggen dat niet meer dan een kwart van alle calorieën uit eiwit moet komen. Voor de leeftijdsgroep 0-5 maanden is dit 10 energieprocent, voor de groep 6-11 maanden 15 energieprocent, en voor één tot driejarigen 20 energieprocent. Bij jonge kinderen zijn de nieren namelijk nog niet goed ontwikkeld. Gemiddeld hebben gezonde mensen per kilogram lichaamsgewicht 0,8 gram eiwit per dag nodig. Dat komt neer op zo’n 56 gram eiwit voor iemand van 70 kilo. Gemiddeld hebben gezonde mensen per kilogram lichaamsgewicht 0,8 gram eiwit per dag nodig. Dat komt neer op zo’n 56 gram eiwit voor iemand van 70 kilo. De richtlijn van de Gezondheidsraad is hierop gebaseerd. Gemiddeld moet volgens de Gezondheidsraad bij volwassenen ten minste zo’n 10% van alle calorieën afkomstig zijn uit eiwit. De precieze behoefte hangt af van het lichaamsgewicht, leeftijd en omstandigheden. Vegetariërs hebben bijvoorbeeld meer eiwit nodig om voldoende aminozuren binnen te krijgen. Ook verschilt de behoefte van persoon tot persoon. De ene mens heeft immers meer spierweefsel dan de andere.     Vegetariërs en veganisten     Veganisten hebben tot 25 procent meer eiwit nodig. Dat komt neer op zo’n 15 gram per dag extra voor een volwassene. Verder moeten vegetariërs maar vooral veganisten erop letten dat ze verschillende bronnen van eiwit eten. Dat is belangrijk om voldoende van alle essentiële aminozuren binnen te krijgen.     Kinderen     Kinderen en jongeren hebben per kilogram lichaamsgewicht meer eiwit nodig dan volwassenen omdat ze nog groeien. Zwangere vrouwen Zwangere vrouwen hebben extra eiwit nodig voor de placenta en het ongeboren kind.     Vrouwen die borstvoeding geven     Vrouwen die borstvoeding geven, hebben extra eiwit nodig om moedermelk aan te maken.     Mensen met bepaalde aandoeningen of wonden     Bij bepaalde aandoeningen of wonden is extra eiwit nodig. Bij verwondingen of (ernstige) verbrandingen is bijvoorbeeld eiwit nodig om de beschadigde weefsels weer op te bouwen. Dat geldt nog eens extra bij aandoeningen die gepaard gaan met een verhoogde eiwitafbraak of aminozuurverliezen.     Kracht- en duursporters     Verder hebben duur- en krachtsporters wat meer eiwit nodig. Het gaan om sporten waarbij de ontwikkeling van spierkracht centraal staat, zoals bodybuilding, kogelstoten en gewichtheffen, en duursporten zoals schaatsen (sprint), zwemmen (korte afstanden), sprinten (atletiek), skiën, boksen en turnen. Deze sporters krijgen vanzelf meer eiwit binnen, doordat zij ook meer zullen eten dan een gemiddeld persoon.     Duursporters hebben circa 1,2-1,4 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag nodig. Krachtsporters hebben circa 1,7-1,8 gram per kilo lichaamsgewicht nodig.     Dat is per kilo lichaamsgewicht 0,4 tot 1 gram extra in vergelijking met een gemiddelde volwassene. Toch hebben kracht- en duursporters geen speciale eiwitrijke voedingsmiddelen of preparaten nodig. De meeste mensen krijgen al meer eiwit binnen dan ze nodig hebben.     Bovendien eten sporters meer omdat ze meer energie verbruiken. Daardoor krijgen ze automatisch meer eiwit binnen. Ook speciale sportdranken met kleine hoeveelheden eiwit zijn niet nodig. Deze sportdranken kunnen in combinatie met voldoende koolhydraten wel bijdragen aan een wat sneller herstel.     Baby’s     Baby’s hebben in verhouding tot hun lichaamsgewicht het meeste eten nodig van iedereen. Dat komt doordat ze heel snel groeien.     Baby’s die flesvoeding krijgen: 1,8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht in de eerste maanden.     Tussen de 3 en 6 maanden: 1,4 gram per kilo lichaamsgewicht.     Tot 11 maanden: 1,2 gram per kilo lichaamsgewicht.     Borstvoeding bevat voldoende eiwit voor een optimale groei. Dat geldt ook voor flesvoeding. De maximale hoeveelheid eiwit ligt voor baby’s tot 5 maanden op maximaal 10 energieprocent. Hun nieren zijn nog niet helemaal ontwikkeld. Daarom kunnen ze meer eiwit niet goed verwerken. Om die reden is gewone koemelk niet geschikt voor baby’s tot de leeftijd van 1 jaar.  Tabel: de aanbevolen hoeveelheid eiwit per groep  Jongens en mannen   In grammen per kilogram per dag  In grammen per dag (op basis van een gemiddeld lichaamsgewicht)    In energieprocent  0 t/m 2 maanden   1,8   9   8  3 t/m 5 maanden   1,4   10   7  6 t/m 11 maanden   1,2   10   6  1 t/m 3 jaar   0,9   14   5  4 t/m 8 jaar   0,9   22   5  9 t/m 13 jaar   0,9   36   6  14 t/m 18 jaar   0,8   56   7  19 t/m 30 jaar   0,8   61   8  31 t/m 50 jaar   0,8   59   8  51 t/m 70 jaar   0,8   60   9  > 70 jaar   0,8   60   11  Meisjes en vrouwen          0 t/m 2 maanden   1,8   8   8  3 t/m 5 maanden   1,4   9   6  6 t/m 11 maanden   1,2   10   6  1 t/m 3 jaar   0,9   13   5  4 t/m 8 jaar   0,9   21   5  9 t/m 13 jaar   0,9   37   6  14 t/m 18 jaar   0,8   49   8  19 jt/m 30 jaar   0,8   52   9  31 t/m 50 jaar   0,8   50   9  51 t/m 70 jaar   0,8   52   10  > 70 jaar   0,8   51   11  zwangerschap   0,9   62   9  borstvoeding   1   65   9  (bron: Rapport Voedingsnormen Gezondheidsraad, 2001) Vetten           Voedingsstof Voornaamste rol     Gevolgen  overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) omega 3 (alfalinoleenzuur)     * Voedt en beschermt de huid, onder andere bij veroudering. (gaat over omega 3 -6-9)     * Helpt bij verlaging van het cholesterolgehalte.    * Houdt de bloedvaten soepel en elastisch.    * Bevordert een gezonde bloeddruk.     * Bevordert het natuurlijke afweersysteem.    * Bevordert de stofwisseling in het algemeen.    * Beschermt gezonde cellen en weefsels bij veroudering.     * Bevordert een normale en regelmatige menstruatie.     * Helpt bij overgangsverschijnselen zoals bij opvliegers en prikkelbaarheid. Omega 3 vetzuren zijn belangrijk bij het tot stilstand brengen van ontstekingsprocessen, voor een gezond vaatsysteem, de ontwikkeling van het ruggenmerg en het zenuwstelsel, het opbouwen van een sterk afweersysteem. Ze beïnvloeden ons IQ en gedrag. Ze zijn van essentieel belang bij het beschermen tegen allergische reacties. Daarnaast zijn ze de belangrijkste vetten die voor de opbouw van de hersenen en het vormen van het oognetvlies zorgen. noten      2,2-3,3 gram bij dieet van 2000 kcal       * Houdt de gewrichten soepel. paddenstoelen en producten die hiervan zijn gemaakt   omega 6 (linolzuur, gammalinoleenzuur))   zonnebloemolie 2 theelepels, teunisbloemolie 2 theelepels, maisolie 1 eetlepel, borageolie 2 eetlepels, lijnzaadolie 2 eetlepels, canolaolie 2,5 eetlepel, olijfolie 5 eetlepels(ongeraffineerd, Enig Feiten over Vetten, p. 115)   Een teveel van Omega 6 vetzuren kan chronische ontstekingen veroorzaken, ook kanker, hart- en vaatziekten, beroerte, suikerziekte, gewrichtsklachten en auto-immuunziekten (hier maakt het lichaam antistoffen tegen eigen cellen). Japanse onderzoeken hebben recentelijk uitgewezen, dat de meeste welvaartsziekten niet ontstaan door te veel eiwitten of teveel verzadigde vetten, maar door te weinig Omega 3 vetzuren! 4,4-6,7 gram bij dieet van 2000 kcal Voedingsstof Voornaamste rol Voornaamste bronnen   Gevolgen  overdosering Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar) Plantaardige oestrogenen   · peulvruchten als sojabonen, linzen, kikkererwten, kidneyboontjes, erwten  knoflook · selderij · zaden als lijnzaad, sesamzaad, pompoenpitten, maanzaad, zonnebloempitten · lijnolie · granen als rijst, haver, gerst, rogge, tarwe · fruit als appels, peren, pruimen, kersen, cranberry’s, citroenen en grapefruits · groenten als broccoli, wortelen, rabarber, aardappelen · kiemspruiten als alfalfa en taugé · bepaalde kruiden en specerijen als kaneel, salie, rode klaver, hop, venkel, peterselie           ·       Koolhydraten (=suikers of sacharides) Koolhydraten zijn voedingsstoffen die energie leveren aan het lichaam, net als eiwitten en vetten.Koolhydraten geven het lichaam energie. Vooral voor de hersenen en rode bloedcellen zijn koolhydraten erg belangrijk. De hersenen kunnen zelfs niet zonder glucose, een soort koolhydraat. Koolhydraten zitten vooral in graanproducten zoals brood, rijst en pasta, maar ook in aardappelen  en peulvruchten. Gezonde keuzes zijn koolhydraatbronnen die veel voedingsvezels bevatten zoals volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst en peulvruchten Als je te weinig koolhydraten eet kan dat betekenen dat je niet genoeg van alle gezonde voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen en vezels binnenkrijgt. Als je te weinig koolhydraten binnenkrijgt, dan gebruikt het lichaam spiereiwit als energiebron. Dat wil je voorkomen, want dat gaat ten koste van je spieren. Als je te veel koolhydraten eet, kan dat betekenen dat je te weinig eiwitten of vetten eet. Te veel koolhydraten wil zeggen dat meer dan 70% van de calorieën uit koolhydraten komt. Dat is niet goed voor de gezondheid. . Volgens de Gezondheidsraad hebben we dagelijks minimaal een bepaalde hoeveelheid koolhydraten nodig. Bij volwassenen moet tussen 40 en 70% van alle calorieën uit koolhydraten komen, adviseert de Gezondheidsraad. Voor kinderen gelden iets andere getallen. Tabel: De aanbevolen hoeveelheid koolhydraten      (leeftijds)groep   aanbevolen hoeveelheid (als percentage van alle calorieën op een dag)  0 t/m 5 maanden   45  6 t/m 11 maanden   50  1 t/m 3 jaar   45  4 t/m 8 jaar   45  9 t/m 13 jaar   45  14 t/m 18 jaar   40  19 t/m 30 jaar   40  31 t/m 50 jaar   40  51 t/m 70 jaar   40  > 70 jaar   40  Zwangere vrouwen   40  Vrouwen die borstvoeding geven   40
Mensen die echter een beperkend dieet volgen, nemen in veel gevallen te weinig van een bepaalde vitamine of een bepaald mineraal op. Strikte vegetariërs kunnen bijvoorbeeld een tekort krijgen aan vitamine B12,
een stof die alleen in dierlijke producten wordt aangetroffen. Daar staat tegenover dat het zonder medisch toezicht gebruiken van grote hoeveelheden (megadoses) vitamine- en mineralensupplementen schadelijke
gevolgen (vergiftiging) kan hebben.
http://www.merckmanual.nl/content.html?alinea=1720&redirectnext=1&redirect=1
http://www.vitamine-info.nl
http://www.natuurlijk-welzijn.org/artikel/Omega154.html
Vitaminen en mineralen
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen van overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
In vet oplosbare vitaminen
Vitamine A (retinol)	900 microgram	De Gezondheidsraad heeft de veilige bovengrens voor vitamine A vastgesteld op 3000 microgram per dag.	Als vitamine A: levertraan, runderlever, eidooier, boter, room Als carotenoïden (in de darm omgezet in vitamine A): donkergroene bladgroenten, gele groenten en vruchten, palmolie (1)Natuurlijke voedingsbronnen   % ADH (volwassen man) Lever (1 stuk, 100 gram)  1100 Leverpastei (voor 1 sneetje)  35 Boter, halvarine, margarine (voor 4 sneetjes)  15 Melk (2 glazen)  10 Kaas (2 plakken)  5Belangrijke bronnen voor vitamine A zijn lever, vis, (half)volle melk en melkproducten en boter. Groenten en fruit bevatten bèta-caroteen, dat door het lichaam naar behoefte wordt omgezet in vitamine A. Daarnaast wordt er in Nederland vitamine A toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten tot het niveau van boter. Lever bevat grote hoeveelheden vitamine A. Daarom raadt de Gezondheidsraad zwangere vrouwen  af om lever te eten. Voorbeeld: 100 gram lever bevat al 11.000 microgram vitamine A, bijna vier keer zo veel als de veilige bovengrens van 3000 microgram per dag!	Vitamine A (retinol), een vet-oplosbare  vitamine, is betrokken bij de weerstand. Het wordt daarom ook wel de anti-infectie vitamine genoemd. Daarnaast speelt het een rol bij de groei, het gezichtsvermogen en de gezondheid van huid, tandvlees en haar. Voor zwangere vrouwen is vitamine A een aandachtspunt.Normaal gezichtsvermogen, gezonde huid en andere oppervlakteweefsels, bescherming tegen infecties		Wat zijn de gevolgen van een tekort aan vitamine A? Voordat er sprake is van een vitamine A-tekort moet iemand gedurende een langere tijd geen tot weinig voedingsmiddelen hebben gegeten die vitamine A of bèta-caroteen (dat door het lichaam kan worden omgezet in vitamine A) bevatten. Vitamine A zorgt voor een goede weerstand en bij een te lage inname hiervan zal de weerstand dan ook verminderen. Daarnaast kan een tekort een droge en schilferige huid en dof haar veroorzaken.Tekort: Nachtblindheid; verdikking van de huid rondom de haarzakjes; uitdroging van het oogwit en van het hoornvlies (cornea); bij aanhoudend tekort zwelt het hoornvlies op en ten slotte ontstaan er zweren en barst het hoornvlies waarbij de inhoud van het oog weglekt; blindheid; vlekken op het oogwit; risico van infecties en overlijden	Wat zijn de gevolgen van een teveel aan vitamine A?Te veel vitamine A kan leiden tot 'hypervitaminose A' (van het Griekse 'hyper' = te veel). Symptomen zijn onder meer gebrek aan eetlust, verminderd gezichtsvermogen, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, spierpijn, oogafwijkingen, haarverlies en/of roodheid en schilferen van de huid. Een langdurige overdosering van vitamine A kan ontstaan als je gedurende een langere tijd meer dan 3000 microgram/dag gebruikt. Dit staat gelijk aan het eten van meer dan negen sneetjes brood met leverpastei per dag. Tijdens de zwangerschap kan een teveel aan vitamine A bij daarvoor gevoelige personen de vrucht beschadigen. Daarom wordt het gebruik van lever tijdens de zwangerschap afgeraden. Lever bevat per 100 gram namelijk al 11.000 microgram vitamine A, ver boven de veilige bovengrens van 3000 microgram per dag. Overdosering: Hoofdpijn, vervellen van de huid, vergroting van milt en nieren, verdikking van botten en gewrichtspijn; overdosering bij zwangeren leidt tot misvormingen bij de foetus			Caroteen is niet hetzelfde als Vitammine A en heeft geen overdoseringsgevaar
Bèta-caroteen	Voor bèta-caroteen bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). In het lichaam wordt het omgezet in vitamine A. De Gezondheidsraad hanteert hiervoor een factor zes: het lichaam zet 600 microgram bèta-caroteen om in 100 microgram vitamine A. Hierover is echter nog discussie: in Amerika wordt bijvoorbeeld een omrekeningsfactor van 1:12 aangehouden in plaats van 1:6. Voor bèta-caroteen heeft de Gezondheidsraad geen aanbevolen hoeveelheden opgesteld.	Het lichaam zet niet meer bèta-caroteen om in vitamine A dan het nodig heeft. De inname van bèta-caroteen leidt daarom niet tot een te hoog vitamine A-niveau en kan dus worden beschouwd als een veilige vorm van vitamine A. Bèta-caroteen heeft daarnaast wel een eigen bovengrens. Op basis van een onderzoek van The alpha-tocoferol, beta carotene cancer prevention study group, hanteert het Vitamine Informatie Bureau een hoeveelheid van 10 mg per dag in verband met een mogelijk verhoogde kans op longkanker bij rokers.	Bèta-caroteen komt voor in (donker)groene bladgroente, zoals spinazie, en in koolsoorten. Ook wortelen bevatten erg veel bèta-caroteen, net als mango's en mandarijnen. Bèta-caroteen geeft de karakteristieke kleur aan oranje en gele groenten en fruit.Natuurlijke voedingsbronnen % ADH (volwassen man) Wortels (gekookt, 150 gram) * 195 Boerenkool (gekookt, 150 gram) * 125 Spinazie (gekookt, 150 gram)* 70 Broccoli (gekookt, 150 gram) * 50* Na omzetting in vitamine A	Bèta-caroteen (pro-vitamine A) wordt in het lichaam omgezet in vitamine A. Het heeft dezelfde functies als vitamine A. Het zorgt voor een goede weerstand en is erg belangrijk voor het gezichtsvermogen, maar ook voor gezonde botten, tanden, huid en haar en voor de groei. Bèta-caroteen is een anti-oxidant: het beschermt de cellen in het lichaam tegen vrije radicalen. Vrije radicalen zijn stoffen die schade aan cellen kunnen veroorzaken.		Het is nog niet duidelijk of bèta-caroteen volledig kan voorzien in de vitamine A-behoefte. Omdat er geen effecten van een tekort aan bèta-caroteen bekend zijn, is er geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) aan te geven. Een lagere inname van bèta-caroteen zal in ieder geval een verminderde aanmaak van vitamine A tot gevolg hebben. Als de inname van vitamine A rechtstreeks uit de voeding daarbij ook onder de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ligt, kan er een vitamine A-tekort ontstaan.	Bij een hoge dosering van bèta-caroteen kan er een verkleuring van de huid optreden, maar er zijn geen aanwijzingen dat deze invloed op de gezondheid heeft. Bij een hoge inname van bèta-caroteen kan er geen hypervitaminose A (teveel aan vitamine a  ontstaan, omdat de opname in de darm en de omzetting van bèta-caroteen in vitamine A bij wijze van reactie automatisch worden vertraagd. Rokers moeten oppassen met het gebruik van extra supplementen bèta-caroteen. Als zij hoge doseringen bèta-caroteensupplementen gebruiken, hebben ze, volgens de The alpha-tocoferol, beta carotene cancer prevention study group, mogelijk een grotere kans op het krijgen van longkanker.
Vitamine D	10 microgram		Als vitamine D 2 (ergocalciferol): bestraalde gist, met vitamine D 2 verrijkte melk Als vitamine D 3 (cholecalciferol): levertraan, eidooier, met vitamine D 3 verrijkte margarine; vorming in de huid bij blootstelling aan zonlicht (ultraviolet licht)	Resorptie van calcium en fosfor uit de darm, botmineralisatie, botgroei en botgenezing		Tekort: Afwijkingen bij botgroei en botgenezing, rachitis (Engelse ziekte) bij kinderen, osteomalacie (botverweking) bij volwassenen, (soms) spierkrampen	Overdosering: Slechte eetlust, misselijkheid, braken, verhoogde drang tot urineren, zwakte, nervositeit, dorst, jeukende huid, nierinsufficiëntie, calciumafzettingen overal in het lichaam
Vitamine E	10 milligram Volwassenen mannen (22-50 jaar) hebben per dag 11,8 milligram vitamine E nodig, volwassen vrouwen 9,3 milligram (1000 gram is een kilo is een liter, 1 gram is 10 mg, 1 gram=1ml, dus ADH is 1 ml vitamine E p.d.)	De maximale veilige dosis van vitamine E is, door de Gezondheidsraad, vastgesteld op 300 milligram per dag (=30ml), dit is ongeveer 25 x de ADH. Deze hoeveelheid komt overeen met 4,5 kilogram noten.	Vitamine E komt voor in zonnebloempitten,  plantaardige oliën en in plantaardige producten zoals granen, noten, zaden, groenten en fruit. Dierlijke producten bevatten relatief weinig vitamine E.Plantaardige olie, tarwekiemen, bladgroenten, eierdooier, margarine, peulvruchtenVitamine E Vitamine E komt voor in plantaardige oliën en in plantaardige producten zoals granen, noten, zaden, groenten en fruit. Dierlijke producten zijn relatief arm aan vitamine E. Natuurlijke voedingsbronnen  % ADH (volwassen man) Zonnebloemolie (1 eetlepel, 10 gram)  65 Noten (handje, 50 gram)  30 Halvarine (voor 4 sneetjes)  20 Ei (1 stuk)  10 Pindakaas (voor 1 sneetje)  10( 1 eetlepel is 5 ml, dus 2 eetlepels Tarwekiemolie p.dag) (Dus met 1 eetlepel okinawaolie al 5mg vitamine E binnen	Vitamine E (tocoferol), een vetoplosbare vitamine, speelt een rol bij de aanmaak van rode bloedcellen en het in stand houden van spier- en andere weefsels. Ook is het belangrijk voor de weerstand. Vitamine E is een antioxidant: het beschermt de cellen in het lichaam tegen vrije radicalen.		Tekort: Openbarsten van rode bloedcellen, zenuwbeschadigingErnstige verschijnselen als gevolg van een vitamine E-tekort zijn zeer zeldzaam en komen bijna alleen voor als gevolg van een ernstige stoornis in de opname van voedingsstoffen. In een onderzoek hiernaar werden zelfs na vijf jaar geen effecten aangetoond. Eventuele symptomen van een vitamine E-gebrek zijn bloedarmoede en schade aan de hersenen (hersenverweking). Bij kinderen die te vroeg geboren zijn, is de opname van vitamine E in de darm nog zeer beperkt doordat de spijsvertering nog niet goed werkt. Deze te lage opname van vitamine E kan bloedarmoede, oedeem en verhoging van het aantal bloedplaatjes tot gevolg hebben.	Overdosering: Verhoogde behoefte aan vitamine K.In theorie zal een teveel aan vitamine E een stapeling in verschillende weefsels veroorzaken en hierdoor kan het de processen in die weefsels nadelig beïnvloeden. In de praktijk zijn er tot nu toe echter geen nadelige effecten bekend.
Vitamine K	65 microgram			Vorming van bloedstollingsfactoren, normale bloedstolling		Tekort: Bloedingen
Vitaminen en mineralen (Vervolg)
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen  van overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
In water oplosbare vitaminen
Vitamine B 1 (thiamine)	1,2 milligram	Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge vitamine B1-inname. Er is daarom geen veilige bovengrens vastgesteld. Het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal 5 x de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) per dag. Deze richtlijn is gebaseerd op de maximaal veilige bovengrenzen die opgesteld zijn in Nederland, de Europese Unie en de Verenigde Staten.	Droge gist, volkoren granen, vlees (vooral varkensvlees en lever), verrijkte graanproducten, noten, peulvruchten, aardappelenDe belangrijkste bronnen van deze vitamine zijn varkensvlees en graanproducten. 100 gram mager varkensvlees bevat ongeveer de helft van de hoeveelheid die we dagelijks nodig hebben. De meeste voedingsmiddelen hebben een laag gehalte aan vitamine B1. Natuurlijke voedingsbronnen    % ADH (volwassen man) Varkensvlees (1 stuk, 100 gram)  55 Volkorenbrood (4 sneetjes)  35 Zilvervliesrijst (gekookt, 150 gram)  15 Aardappelen (gekookt, 150 gram)  10 Melk (2 glazen)  10	Koolhydraatstofwisseling, hart- en zenuwfunctieVitamine B1 (thiamine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B1 zorgt voor de verbranding van koolhydraten uit ons voedsel, waardoor we energie krijgen. Daarnaast speelt het ook een rol in het zenuwstelsel.		Tekort: Beriberi bij jonge kinderen en volwassenen, met hartfalen en abnormale zenuw- en hersenfunctieEen tekort aan vitamine B1 kan leiden tot problemen gerelateerd aan het zenuwstelsel zoals depressie, een verlaagde irritatiedrempel, concentratieproblemen en geheugenverlies. Andere verschijnselen zijn spierzwakte, verminderde reflexen, verminderde eetlust, gewichtsverlies en maagstoornissen. Na aanvulling van vitamine B1 verdwijnen de meeste verschijnselen, maar de veranderingen in het zenuwstelsel zijn blijvend. Beriberi is de klassieke vorm van een vitamine B1-tekort. Een ernstig vitamine B1-tekort kan het gevolg zijn van chronisch overmatig alcoholgebruik in combinatie met een voeding die weinig vitamine B1 bevat. Het geheel van de psychische stoornissen die hierbij optreden (geheugenverlies, dementie en delirium) wordt het Wernicke-Korsakoff-syndroom genoemd.	Er zijn geen nadelige effecten bekend van een te hoge inname van vitamine B1.
Vitamine B 2 (riboflavine)	1,5 milligramDe Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B2 voor volwassen mannen (22-50 jaar) vastgesteld op 1.5 milligram en voor vrouwen op 1.1 milligram. Dit komt overeen met 4 glazen melk. Zwangere vrouwen B2 (mg/dag)   1,4 Borstvoeding B2 (mg/dag)   1,7 Babies 0-11mndn B2 (mg/dag)   0.4    Peuters 1-4 jrB2 (mg/dag)   0,5 kinderen 5-7 jr B2 (mg/dag)   0,7 7-10 jr 0,7-1,0		Melk, kaas, lever, vlees, eieren, verrijkte graanproductenBelangrijke bronnen van vitamine B2 zijn zuivel, vlees(waren), groenten, fruit en graanproductenNatuurlijke voedingsbronnen   % ADH (volwassen man) Melk (2 glazen)  50 Broccoli (gekookt, 150 gram)  20 Ei (1 stuk)  15 Leverpastei (voor 1 sneetje)  5 Noten (handje, 50 gram)  5	Koolhydraatstofwisseling, gezonde slijmvliezenVitamine B2 speelt een rol bij de instandhouding van het zenuwstelsel en de spijsvertering. Ook is het van belang voor een gezonde huid en gezond haar.		Tekort: Gebarsten en schilferende lippen en mondhoeken, ontsteking van de huid (dermatitis)
Nicotinezuur (niacine)	16 milligram		Droge gist, lever, vlees, vis, peulvruchten, verrijkte volkoren graanproducten	Chemische reacties in cellen, koolhydraatstofwisseling		Tekort: Pellagra (dermatose, ontsteking van de tong, abnormale darm- en hersenfunctie)
Vitamine B 6 (pyridoxine)	2 milligram		Droge gist, lever, orgaanvlees, volkoren graanproducten, vis, peulvruchten	Aminozuur- en vetzuurstofwisseling, functioneren van het zenuwstelsel, gezonde huid		Tekort: Stuipen bij zuigelingen, vormen van bloedarmoede (anemie), zenuw- en huidaandoeningen
Biotine	60 microgram		Lever, nieren, eidooier, gist, bloemkool, noten, peulvruchten	Koolhydraat- en vetzuurstofwisseling		Tekort: Ontsteking van huid en lippen
Vitamine B12 (cobalamine)	2 microgram. De Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B12 voor volwassenen (22-50 jaar) vastgesteld op 2,8 microgram per dag.	Er zijn geen nadelige effecten bekend van een hoge inname van vitamine B12. Daarom is er geen bovengrens aan te geven. Het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal vijf keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) per dag.	Vitamine B12 komt alleen voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst, zoals vlees en zuivel:Lever, vlees (vooral rundvlees, varkensvlees, orgaanvlees), eieren, melk en melkproducten.Vegetariërs, maar zeker veganisten, moeten er extra op letten dat deze vitamine voldoende in hun voeding aanwezig is. Als dit niet het geval is, zijn supplementen noodzakelijk.Natuurlijke bronnen   % ADH (volwassen man en vrouw) Hamburger ( 1 stuk, 100 gram)  90 Kabeljauw (1 stuk, 100 gram)  70 Kwark (schaaltje, 200 gram)  50 Ei (1 stuk)  20 Kaas (2 plakken)  5	Rijping van rode bloedcellen, zenuwfunctie, DNA-syntheseVitamine B12 (cobalamine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B12 voorkomt een bepaalde vorm van bloedarmoede. Daarnaast speelt het een rol bij de vorming van gezonde rode bloedcellen en zorgt het voor een goede werking van het zenuwstelsel. Verder speelt het een rol bij de stofwisseling van foliumzuur.		Tekort: Pernicieuze anemie en andere vormen van bloedarmoede (bij strenge vegetariërs en mensen met een parasitaire infectie, sommige psychiatrische aandoeningen, slecht gezichtsvermogen. Bij de gebruikelijke Westerse voeding ontstaat slechts zelden een vitamine B12-tekort. Een uitzondering hierop zijn ouderen. Bij hen komt een tekort relatief veel voor. De meest voorkomende oorzaak van een tekort is een verstoorde opname in het maagdarmkanaal die vooral op latere leeftijd optreedt. Ook mensen die gedurende een langere tijd helemaal geen dierlijke producten gebruiken, zoals veganisten, kunnen een vitamine B12-tekort ontwikkelen. De verschijnselen van een tekort aan vitamine B12 treden vaak pas na jaren op, omdat het lichaam van deze vitamine een voorraad aanlegt. Een vitamine B12-tekort kan een tekort aan foliumzuur veroorzaken, omdat deze twee vitamines samenwerken. Een vitamine B12-tekort heeft een vorm van bloedarmoede tot gevolg, met symptomen als vermoeidheid, ademnood, angina pectoris (pijn op de borst) en een gebrek aan eetlust. Daarnaast kan een vitamine B12-tekort het zenuwstelsel aantasten. Vitamine B12 is mogelijk belangrijk voor de geheugen- en denkfuncties. Ouderen kunnen bijvoorbeeld als gevolg van een vitamine B12-tekort problemen krijgen met hun geheugen.	Het lichaam kan bij een hoge inname zelf de opname van vitamine B12 uit de voeding beperken. Er zijn daarnaast geen nadelige effecten op het lichaam bekend van een hoge vitamine B12-inname.
Foliumzuur (=Vitamine B11)	200 microgram. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid foliumzuur is voor volwassen mannen en vrouwen (22-50 jaar) vastgesteld op 300 microgram. Vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn, krijgen het advies om een supplement te nemen van vier weken voor tot acht weken na de conceptie. Dit verkleint de kans op de geboorte van een kind met een open ruggetje.	Van een hoge inname van natuurlijk foliumzuur dat in de voeding voorkomt zijn nog nooit nadelige effecten waargenomen. Een hoge inname van synthetisch foliumzuur (uit supplementen of uit verrijkte voeding) kan daarentegen wel nadelige gevolgen hebben. Dit komt omdat het foliumzuur niet ‘vrijgemaakt’ hoeft te worden, wat bij voeding wel het geval is. Om deze reden heeft de Gezondheidsraad de volgende bovengrenzen voor het gebruik van synthetisch foliumzuur opgesteld: Leeftijd  Bovengrens (microgram/dag) 0 tot 5 maanden 85 6 tot 11 maanden 130 1 tot 3 jaar 200 4 tot 8 jaar 350 9 tot 13 jaar 600 14 tot 18 jaar 900 19 tot >70 jaar 1000 Zwangere vrouwen 1000 Vrouwen die borstvoeding geven 1000 De bovengrens voor volwassenen is vastgesteld op 1000 microgram (ruim drie keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van volwassenen). Deze hoeveelheid komt voor in ongeveer 1400 gram broccoli. Dit is alleen ter vergelijking, omdat de bovengrens alleen geldt voor synthetisch foliumzuur.	Verse groene bladgroenten, fruit, lever (maar dat mag je niet eten vanwege hoge gehalte aan vitamine A) en ander orgaanvlees, droge gist. Foliumzuur komt voor in groene groenten, fruit, volkoren producten en in mindere mate in melk en melkproducten.Natuurlijke bronnen   % ADH (volwassen man en vrouw) Spruitjes (gekookt, 150 gram)  45 Spinazie (gekookt, 150 gram)  40 Broccoli (gekookt, 150 gram)  35 Bruin brood (4 sneetjes)  15 Ei (1 stuk)  10	Rijping van rode bloedcellen, DNA- en RNA-synthese. Foliumzuur  (vitamine B11) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Foliumzuur speelt een belangrijke rol bij de vorming van rode bloedcellen en het erfelijk materiaal (DNA). Ook is het erg belangrijk bij de deling van de cellen tijdens de groei: foliumzuur verlaagt de kans op de geboorte van een kind met een open ruggetje. Daarnaast verlaagt foliumzuur het homocysteïnegehalte van het bloed. Een hoog homocysteïnegehalte wordt in verband gebracht met een grotere kans op hart- en vaatziekten.		Tekort: Afname van het aantal van alle soorten bloedcellen (pancytopenie), grote rode bloedcellen (vooral bij zwangere vrouwen, zuigelingen en mensen met absorptieaandoeningen)	Een hoge inname van synthetisch foliumzuur (uit supplementen of uit verrijkte voeding) kan nadelige gevolgen hebben. Het belangrijkste effect is dat een te hoge foliumzuur-inname een vitamine B12-tekort kan maskeren. Foliumzuur gaat namelijk de verschijnselen van een vitamine B12-tekort tegen. Het helpt wel tegen een vorm van bloedarmoede, maar niet tegen de aandoeningen van het zenuwstelsel die het gevolg zijn van een vitamine B12-tekort. Hierdoor kan het gebeuren dat het tekort aan vitamine B12 niet wordt opgemerkt totdat er ernstigere gevolgen van dit tekort ontstaan.
		Deze richtlijn is gebaseerd op de maximaal veilige bovengrenzen die opgesteld zijn in Nederland, de Europese Unie en de Verenigde Staten.
Vitaminen en mineralen (Vervolg)
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort en overdosering	Gevolgen overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:
In water oplosbare vitaminen
Pantotheenzuur	6 milligram		Lever, gist, groenten	Koolhydraat- en vetstofwisseling		Tekort: Aandoeningen van het zenuwstelsel, branderig gevoel aan de voeten
Vitamine C	60 milligram		Citrusvruchten, tomaten, aardappelen, kool, paprika's	Groei van botten en bindweefsel, wondgenezing, bloedvatfunctie, antioxidant		Tekort: Scheurbuik (bloedingen, losse gebitselementen, ontstoken tandvlees)
Mineralen
Natrium	1 gram		Zout, rundvlees, varkensvlees, sardines, kaas, groene olijven, maïsbrood, aardappelchips, zuurkool	Zuur-base-evenwicht, zenuw- en spierfunctie		Tekort: Laag natriumgehalte in het bloed, verwardheid, coma Overdosering: Hoge natriumspiegels in het bloed, verwardheid, coma
Chloride				Elektrolytenbalans		Tekort: Verstoring van het zuur-base-evenwicht
Kalium	2 gram		Volle en magere melk, bananen, gedroogde pruimen, rozijnen	Zenuw- en spierfunctie, zuur-base-evenwicht en vochtbalans		Tekort: Laag kaliumgehalte in het bloed, verlamming, hartstoornissen	Overdosering: Hoge kaliumspiegels in het bloed, verlamming, hartstoornissen	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
Calcium	1 gramSlechts 20 tot 30% van de inname wordt geabsorbeerd in de twaalfvingerige of dunne darm; de rest wordt via ontlasting e.d. verwijderd. Om nu het evenwicht in het lichaam op peil te houden wordt de normale (minimale) dagelijkse behoefte aan calcium volgens sommigen gesteld op 800 mg, volgens anderen op 1800 mg. Zwangere vrouwen hebben 400 mg. meer nodig, en zogende moeders 500 mg meer.		Melk en melkproducten, vlees, vis, eieren, graanproducten, bonen, fruit, groenten andijvie, bloemkool, broccoli, groen van bieten, groene bonen, kekers, kievitsbonen, kool, koolrabi, koolraap, lijnzaad, linzen, luzernespruiten, okra, pastinaak, rabarber, selderij, sla, snijbiet, soja-bonen, spinazie, tomaten, uien, waterkers, wortels. Amandelen, ananas, avocado's, bananen, citroenen, dadels, frambozen, gedroogde abrikozen, gedroogde pruimen, grapefruit, krenten, kokosnoten, perziken, pruimen, lemmetjes, rozijnen, vijgen, zure bosbes, zwarte walnoten. Gegrilde kip, lever; garnalen, kreeft, oesters. Sojameel. De meeste kaassoorten, gecondenseerde melk, karnemelk, taptemelk. Bieslook, geitenbaard, guichelheil, herderstasje, kamille, kleefkruid, klein hoefblad, lijnzaad, maretak, netel, paardebloemwortels, paardestaart, parelmos (Iers mos), pijlwortel, stalkruid, vlasleeuwebek, weegbree, zilverschoon, zuring. Beendermeelcalcium, calcium uit eierschalen of uit oesterschelpen, calciumgluconaat, calciumlactaat, dolomiet (bitterkalk), kelp.	Vorming van botten en tanden, bloedstolling, zenuw- en spierfunctie, normaal hartritme. Van belang bij bot- en tandvorming, bloedstolling, spiercontractie en hartfunctie. Een cofactor van veel enzymen.	Aambeien, aandoeningen van tanden en tandvlees, acne, allergien, anemie (bloedarmoede), arteriosclerose, artritis, atherosclerose, been of voetkramp, botbreuk, cataract (grijze staar), coeliakie (inheemse spruw), constipatie (verstopping), diabetes (suikerziekte), diarree, dikkedarmontsteking, duizeligheid, epilepsie, ettering van de tandkassen, psychische klachten, gewone verkoudheid, hemofilie, hypertensie (hoge bloeddruk), koorts, maagzweer (peptisch), nagelproblemen, nefritis (nierontsteking), osteomalacie (beenverweking), osteoporose (atrofie van het skelet), ouder worden, overgewicht en zwaarlijvigheid, pernicieuze anemie (behoort tot auto-immuun ziekten), rachitis (engelse ziekte), slapeloosheid, spierkrampen in het algemeen, syndroom van Meniere, tetanie voorbijgaande wondkramp), tuberculose, wormen, ziekte van Parkinson, zonnebrand.	Tekort: Laag calciumgehalte in het bloed en spierkramp Osteoporose (late symptomen): veelvuldig breuken in de wervelkolom en andere botten, de rug wordt krom, de wortels van ruggemergzenuwen raken bekneld, chronische pijn, gewichtsverlies. Osteomalacie: veelvuldige breuken.Spierkrampen, stuipaanvallen, pijn onder in de rug. Tetanie, weke botten, broze botten, rug en beenpijnen; slapeloosheid, depressie; geirriteerdheid.	Overdosering: Hoge calciumspiegels in het bloed, verlies darmtonus, nierinsufficiëntie, abnormaal gedrag (psychose)De giftige hoeveelheid is nog niet vastgesteld, maar een aantal symptomen van calciumvergiftiging zijn te onderkennen; calciumneerslag in de nieren of andere organen en een trage werking van deze organen. Als de calcium-inname hoog is, dient de magnesium-inname dit ook te zijn. Te weinig magnesium resulteert in calcium ophoping in spieren, hart en nieren (veroorzaakt zo nierstenen).	Preparaten met digitalis: onregelmatige hartslag. IJzersuppleties: vermindert de resorptie van ijzer, tenzij men tegelijkertijd vitamine C neemt. Magnesium bevattende medicijnen of supplementen verhoogt de gehalten van deze stoffen in het bloed. Orale voorbehoedsmiddelen (de pil) en oestrogeen: kan de calciumresorptie vergroten. Kaliumsupplementen: grotere kans op een onregelmatige hartslag. Tetracyclines (oraal): vermindert de resorptie van tetracycline. Vitamine A (megadoses): versnelt botverzwakking. Vitamine D (megadoses): veroorzaakt een zeer sterkte verhoging van de resorptie van calciumsupplementen.	Tabak, Alcohol, Thee, Koffie: vermindert de resorptie. Neem calcium niet met melk of andere zuivelprodukten, zodat het lichaam zowel calcium kan opnemen uit het voedsel als uit calcium-supplementen. Voedsel: Eet liever geen spinazie, rabarber, zemelen, volkorenprodukten, vers fruit of verse groenten tegelijkertijd met calcium. Ze kunnen een efficiente resorptie van calcium verhinderen.
Chloride	1,5 gramDe normale (minimale) dagelijkse behoefte is niet vastgesteld, doch ons eten bevat voldoende zout om 3 tot xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />9 gram chloor per dag binnen te krijgen.		Aardappelen, asperges, kool, pastinaak, sla, spinazie, tomaten, uien, wortels. Ananas, bananen, citroenen, dadels, druiven, kokosnoten, sinaasappelen. Dierlijke organen. Vis in het algemeen; oesters, zalm. Volkoren tarwe. Eidooiers, het wit van eieren, kaas, melk. Alle planten bevatten meer of minder chloor in de vorm van natriumchloride.(zie natrium)	Handhaaft osmotische waarde en zuurgraad. Essentieel in maagsappen extracellulair volume.elektrolytenbalans	Braken, diarree.	Kan het zuur-base-evenwicht in de lichaamsvloeistoffen verstoren (zeldzaam).	Buitengewoon zoutgebruik (= natriumchloride) verhoogt de kans op hoge bloeddruk. Er is geen giftige dosis vastgesteld, maar elke hoeveelheid chloor groter dan 14 gram wordt als overmatig beschouwd. Allergische reacties zoals astma en netelroos kunnen het gevolg zijn van zwaar gechloreerd drinkwater. Bovendien wordt er van uit gegaan dat chloor in sommige gevallen de oorzaak is van functionele olitis. Andere vergiftigingsverschijnselen kunnen zijn atherosclerose, het snakken naar adem, duizeligheid en het blauw worden ten gevolge van zuurstofgebrek.	Kalium, Natrium: handhaaft het normale zuur-base-evenwicht in het lichaam.
Fosfor	0,9 gram		Eetbaar zeewier, hui (wei), kelp, natriumchloride (of keukenzout).	Vorming van botten en tanden, zuur-base-evenwicht, bestanddeel van nucleïnezuren, energieproductie		Verlies van haar en tanden, slechte spiersamentrekking, verzwakte spijsvertering, misselijkheid, (voortdurend) braken, verwardheid, slapte, coma.	Overdosering: Voor mensen met nierinsufficiëntie, hoge fosfaatspiegels in het bloed
						Als opzettelijk wordt verzuimd chloride aan babyvoeding toe te voegen, ontwikkelt zich bij de baby alkalose (alkalivermeerdering), hypovolemie (te gering bloedvolume) en belangrijk urineverlies. Ook kunnen er psychomotorische storingen, geheugenverlies en vertraging in de groei optreden.
Vitaminen en mineralen (Vervolg)
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen van overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:
Mineralen
Magnesium	0,3 gram		Groene bladgroenten, noten, graanproducten, zeevis, schaal- en schelpdieren	Vorming van botten en tanden, zenuw- en spierfunctie, enzymactivering		Tekort: Lage magnesiumspiegels in het bloed, abnormale zenuwfunctie	Overdosering: Hoge magnesiumspiegels in het bloed, lage bloeddruk, ademhalingsinsufficiëntie, hartritmestoornissen
Spoorelementen
IJzer	12 milligram		Sojabonenmeel, rundvlees, nieren, lever, bonen, bladgroente, schelpdieren, perziken; van het ijzer in de voeding wordt echter minder dan 20% in het lichaam opgenomen	Vorming van enzymen, die veel chemische reacties in het lichaam beïnvloeden, en het belangrijkste bestanddeel van rode bloedcellen en spiercellen		Tekort: Bloedarmoede, slikproblemen, lepeltjesnagels, darmafwijkingen, verminderd arbeidsvermogen, verstoord leervermogen	Overdosering: IJzerafzettingen, leverbeschadiging (cirrose), diabetes mellitus, huidpigmentatie
Zink	15 milligram		Boekweit, boekweitgrutten, pompoenpitten, orgaanvlees, zeevis en schaal- en schelpdieren; een groot gedeelte van het zink in de voeding wordt niet opgenomen	Bestanddeel van enzymen en insuline, gezonde huid, wondgenezing, groei		Tekort: Vertraagde groei, vertraagde geslachtsrijpheid, verminderde smaakzin
Koper	2 milligram		Orgaanvlees, oesters, noten, gedroogde peulvruchten, volkoren graanproducten	Bestanddeel van enzymen, vorming van rode bloedcellen, botvorming		Tekort: Bloedarmoede bij ondervoede kinderen	Overdosering: Koperafzettingen in de hersenen, leverbeschadiging
Mangaan	3,5 milligram		Volkoren graanproducten, gedroogde vruchten	Bestanddeel van enzymen		Tekort: Gewichtsverlies, huidirritatie, misselijkheid en braken, verandering van haarkleur, vertraagde haargroei	Overdosering: Zenuwschade
Fluoride		Een van de bekendste functies van fluor is de bescherming van tanden en kiezen tegen gaatjes. Fluor verlaagt de zuurgraad in de mondholte tijdens de consumptie van koolhydraten. Voorts lijkt het dat fluor in samenwerking met calcium de botten versterkt	Natuurlijke bronnen: Andijvie, bieten, bloemkool, chinese kool, groene kool, peterselie, rode kool, spruiten, uien, waterkers, zuurkool. Avocado's, jenever-bessen, paardekastanjes, vlierbessen. Nieren. Haver en volkoren tarwe. Eidooiers, geitekaas, melk, roquefort. Alsem, kamille, karwei, knoflook, maagdenpalm, peterselie, zouthout. Natuurlijk hard water en calciumfluoride
Vitaminen en mineralen (Vervolg)
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen  overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
Spoorelementen
Molybdeen	150 microgram		Zuivelproducten, graanproducten	Enzymactivering		Tekort: Verstoring van het zuur-base-evenwicht, snelle hartslag, snelle ademhaling, blinde vlekken, nachtblindheid, prikkelbaarheid
Selenium	60 microgram		Vlees en andere producten van dierlijke oorsprong; het seleniumgehalte in de bodem beïnvloedt het gehalte in planten	Noodzakelijk voor de synthese van een enzym met antioxidantwerking		Tekort: Spierpijn en zwakte	Overdosering: Uitval van haar en nagels, huidontsteking, mogelijk zenuwafwijkingen
Jodium	150 microgram In Nederland is geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor jodium opgesteld. Daarom houdt het Vitamine Informatie Bureau de Europese richtlijnen aan. In Europa is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen vastgesteld op 130 microgram per dag. Gedurende de zwangerschap geldt eenzelfde hoeveelheid. Voor vrouwen die borstvoeding geven wordt in Europa een ADH van 160 microgram per dag aangehouden.	De maximaal veilige dosis voor jodium is 600 microgram/dag. Bij de veilige dosis gaat het om een gemiddelde waarde, waarbij een ruime marge is genomen. Dit betekent dat éénmalige of kortdurende overschrijding van de maximaal veilige dosis geen direct gevaar oplevert.	Jodium kan van nature voorkomen in zeewater, in aarde en in drinkwater. Via deze wegen komt jodium in voedsel als zeevis en groenten terecht. Ook melk- en melkproducten leveren een bijdrage aan de jodiuminname. In de Warenwet is vastgelegd dat brood en broodvervangers, vleesproducten, keukenzout en keukenzoutvervangers verrijkt mogen zijn met jodium.Zeevis en schaal- en schelpdieren, jodiumzout, zuivelproducten, drinkwater bevat wisselende hoeveelheden (afhankelijk van de streek)	Jodium is nodig voor de vorming van schildklierhormonen die belangrijk zijn voor de groei en de stofwisseling. Vorming van schildklierhormonen, die de energiehuishouding regelen		Tekort: Vergroting van de schildklier (struma), krop (hypothyroïdie), doofstomheid, abnormale groei en hersenontwikkeling van de foetus	Overdosering: Veroorzaakt soms hoge schildklierhormoonspiegelsBij een teveel aan jodium kan de ziekte van Basedow ontstaan, waardoor de schildklier sneller gaat werken. Verschijnselen van deze ziekte zijn slapeloosheid, nervositeit en gebrek aan eetlust.
Fluoride	2,5 milligram		Thee, koffie, gefluorideerd water, kamille, karwij,	Vorming van botten en tanden		Tekort: Verhoogd risico van cariës, mogelijk dunner worden van botten	Overdosering: Fluorose (overmatige stapeling van fluoride), gevlekte tanden en putjes in het blijvende gebit, benige uitgroeisels van de wervelkolom
Vetten
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen  overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
omega 3 (alfalinoleenzuur)	2,2-3,3 gram bij dieet van 2000 kcal		1,5 theelepel lijnzaad olie, 1,5 eetlepel Canolaolie, 2 eetlepels walnootolie, 3 eetlepels sojaolie (ongeraffineerd, Enig Feiten over Vetten, p. 114)Als Omega 3 bron is koud geperste lijnzaadolie de beste, beter zelfs dan capsules met visolie. Want vissen zijn tegenwoordig ook erg aangetast door watervervuiling. Waar vindt men nog gezonde vissen? En de vissen moeten plankton en algen eten om Omega 3 vetten binnen te krijgen, omdat deze de eigenlijke leverancier ervan zijn. Dit feit is één van de redenen waarom het macrobiotische dieet, waar veel algen op het menu staan, zo gezond kan zijn. Er zijn ook capsules met Omega 3 VZ op de markt, die gemaakt zijn uit algen in vegetarische capsules (zonder gelatine): Neuromind, te koop bij de firma Decola, en Neuromin van de firma Biodynamics / België. Maar die zijn duur. Het is bovendien beter om aan een dagelijkse opname met de voeding te wennen.	* Voedt en beschermt de huid, onder andere bij veroudering. (gaat over omega 3 -6-9)     * Houdt de gewrichten soepel.     * Helpt bij verlaging van het cholesterolgehalte.     * Houdt de bloedvaten soepel en elastisch.     * Bevordert een gezonde bloeddruk.     * Bevordert het natuurlijke afweersysteem.     * Bevordert de stofwisseling in het algemeen.     * Beschermt gezonde cellen en weefsels bij veroudering.     * Bevordert een normale en regelmatige menstruatie.     * Helpt bij overgangsverschijnselen zoals bij opvliegers en prikkelbaarheid. Omega 3 vetzuren zijn belangrijk bij het tot stilstand brengen van ontstekingsprocessen, voor een gezond vaatsysteem, de ontwikkeling van het ruggenmerg en het zenuwstelsel, het opbouwen van een sterk afweersysteem. Ze beïnvloeden ons IQ en gedrag. Ze zijn van essentieel belang bij het beschermen tegen allergische reacties. Daarnaast zijn ze de belangrijkste vetten die voor de opbouw van de hersenen en het vormen van het oognetvlies zorgen.		Onderzoek in Amerika wijst uit dat er een samenhang bestaat tussen Alzheimer, dementie en depressie en een lage opname van Omega 3 vetzuren. Ook heeft de World Health Organisation geadviseerd om alle babyvoeding te verrijken met DHA (afbouwproduct van de ALA), omdat deze bij Amerikaanse moeders als te laag werd bevonden. Het gevolg is dat baby's, die borstvoeding krijgen, nog een extra tekort eraan hebben. Bij de baby's die een aanvulling kregen met DHA werd het gezichtsvermogen beter en hun IQ hoger dan van een vergelijkbare groep. Zelfs bij psychoses, schizofrenie en manische depressiviteit werden door een Amerikaanse psychiater goede verbeteringen gemeld door behandeling met vlasolie (bevat Omega 3).				Een klein lijkende maar toch belangrijke verandering van de omegabalans door te weinig opname van Omega 3 met de voeding kan gauw nadelige gevolgen voor de gezondheid hebben. De snelle verandering van gewoontes wat betreft vetopname in de laatste 50 tot 100 jaar zijn er de oorzaak van dat de menselijke fysiologie, die voor een optimaal functioneren afhankelijk is van een gelijke opname van de omega's, behoorlijk verstoord is. Diëten met overwegend Omega 6 vetten ten koste van de Omega 3, begunstigen ontstekingsprocessen. Omega 3 vetten echter stimuleren ontstekingsremmende processen. Daarom werden de Omega 6 VZ als de slechte en Omega 3 VZ als de goede bestempeld. In werkelijkheid zijn beiden essentieel voor de gezondheid en gaat het dus om de balans tussen die twee. En omdat wij allen een tekort aan Omega 3 VZ hebben, is het belangrijk om deze eerst tot ons te nemen, om een evenwicht te bereiken. De opname wordt gestimuleerd door vitamine E, C, B3, B6, Magnesium en Zink.
omega 6 (linolzuur, gammalinoleenzuur))	4,4-6,7 gram bij dieet van 2000 kcal		zonnebloemolie 2 theelepels, teunisbloemolie 2 theelepels, maisolie 1 eetlepel, borageolie 2 eetlepels, lijnzaadolie 2 eetlepels, canolaolie 2,5 eetlepel, olijfolie 5 eetlepels(ongeraffineerd, Enig Feiten over Vetten, p. 115)				Een teveel van Omega 6 vetzuren kan chronische ontstekingen veroorzaken, ook kanker, hart- en vaatziekten, beroerte, suikerziekte, gewrichtsklachten en auto-immuunziekten (hier maakt het lichaam antistoffen tegen eigen cellen). Japanse onderzoeken hebben recentelijk uitgewezen, dat de meeste welvaartsziekten niet ontstaan door te veel eiwitten of teveel verzadigde vetten, maar door te weinig Omega 3 vetzuren!
Voedingsstof	Gemiddelde aanbevolen hoeveelheid (ADH) (10-65 jaar)	Hoeveel is veilig	Voornaamste bronnen	Voornaamste rol	Kan gunstig werken op	Gevolgen van tekort	Gevolgen  overdosering	Wisselwerking met medicijnen, vitaminen of mineralen:	Wisselwerking met andere stoffen:	Opmerkingen
Plantaardige oestrogenen			· peulvruchten als sojabonen, linzen, kikkererwten, kidneyboontjes, erwten · knoflook · selderij · zaden als lijnzaad, sesamzaad, pompoenpitten, maanzaad, zonnebloempitten · lijnolie · granen als rijst, haver, gerst, rogge, tarwe · fruit als appels, peren, pruimen, kersen, cranberry’s, citroenen en grapefruits · groenten als broccoli, wortelen, rabarber, aardappelen · kiemspruiten als alfalfa en taugé · bepaalde kruiden en specerijen als kaneel, salie, rode klaver, hop, venkel, peterselie
12 Rumex rugosis	Tuinzuring
Groep XIII: Middelen, gebruikt bij miltaandoeningen
1 Chelidonium majus	Stinkende gouwe	Helersblêd	XIV
2 Galeopsis	Hennepnetel	Himpnettel
3 Trigonella foenum-graecum	Fenegriek
	I
Groep XIV: Middelen, gebruikt bij leveraandoeningen
1 Berberis vulgaris	Zuurbes	Soerbei
2 Cnicus benedictus	Gezegende distel	Karbendiks	IV
3 Silybum marianum*	Mariadistel
4 Chelidonium majus*	Stinkende gouwe	Helersblêd
5 Cichorum intybus*	Wilde cichorei	Sûkerei
6 Frangula alnus	Sporkehout	Sprakelhout	XII
7 Fumaria officinalis	Gewone duivekervel	Remke	IV
8 Hepatica triloba*	Leverbloempje
9 Leptandra virginica
10 Marrubium vulgare	Malrove
	IV
11 Podophyllum peltatum*	Alruin of Mandragora
12 Taraxacum officinale*	Paardebloem	Hynsteblom
Groep XV: Middelen, gebruikt bij oor aandoeningen
1 Allium cepa	Ui	Sipel
2 Cannabis sativa	Hennep	Himp	VII
3 Cimicifuga corditolium
4 Lamium album*	Witte dovenetel	Sûchnettel
5 Prunus dulcis	Amandel	Mangels
4 Euphrasia stricta*	Ogentroost	Eachkrûd
5 Foeniculum vulgare	Venkel	Pinkel	IV
6 Rosa centifolia*	Provence-roos	Roas
7 Ruta graveolens	Wijnruit
	IV
Groep XVII: Tonica (lever-, gal- en ingewandstonica) (maagtonica vermeld onder IV)
1 Agrimonia eupatoria	Gewone agrimonie	Fakkel	II
2 Armoracia rusticana	Mierik	Piperwoartel	II
3 Borago officinalis*	Bemagie	Blaubekje
4 Calendula officinalis	Goudsbloem	Goudsjeblom	IV
5 Fumaria officinalis	Gewone duivekervel	Remke	IV
6 Geum urbanum	Gewoon nagelkruid	Nagelkrûd	III
7 Hypericum perforatum* St. Janskruid	St. Janskrûd
8 Majorana hortensis*	Wilde marjolein	Marjolein
9 Taraxacum palustre	Paardebloem	Hynsteblom	XIV
Groep XVI: Middelen bij oogaandoeningen
1 Althaea officinalis	Heemst	Theewoartel	I
2 Atropa bella-donna	Wolfskers	Belladonna	IV
3 Daphne mezereum	Peperboompje	Piperbeamke	III
Groep XVIII: Wondmiddelen (zie ook huidmiddelen III)
1 Achillea millefolium*	Gewoon duizendblad	Skieppegerf
2 Agrostemma githago*	Bolderik	Reade roggeblom
3 Alchemilla vulgaris	Vrouwenmantal	Grutte liuweprint
4 Anthyllis vulneraria*	Wondklaver	Wûnklaver
5 Calendula officinalis	Goudsbloem	Goudsjeblom	IV
6 Geranium robertianum	Robertskruid	Sweltsjeblom	VII
7 Hypericum pertoratum	St. Janskruid	St. Janskrûd	XVII
8 Lamium album	Witte dovenetel	Sûchnettel	XV
9 Linum usitadssimum	Vlas	Flaaks	VII
10 Matricaria recudta	Echte kamille	Kamelle	II
11 Origanum vulgare	Wilde marjolein	Wylde marjolein	XI
12 Pimpinella major	Grote bevernel	Wyld anys
13 Pimpinella saxifraga	Kleine bevernel	Lyts wyld anys
14 Potentilla reptans*	Vijfvingerkruid	Hantsjeblêd
15 Potentilla erecta	Tormentil	Weewoartel	IX
16 Rosmarinus officinalis*	Rozemarijn
17 Sanicula europaea*	Heelkruid
18 Solidago virgaurea	Guldenroede	Goudgjirde	VII
19 Thymus serpyllum •	Wilde tijm	Wylde time	I
20 Tussilago fartara	Klein hoefblad	Lyts hoefblêd	I
21 Veronica officinalis*	Mannetjes ereprijs	San-blaublomke
Groep XIX: Pijnstillende middelen
1 Aconitum napellus*	Blauwe monnikskap	Blaumûtskes
2 Atropa bella-donna	Wolfskers	Belladonna	IV
3 Chelidonium majus	Stinkende gouwe	Helersblêd	XIV
4 Corydalis bulbosa*	Holwortel	Holwoartel
5 Fumaria officinalis	Gewone duivekervel	Remke	IV
6 Hyoscyamus niger	Bilzekruid	Bilzekrûd	I
7 Lactuca virosa	Gifsla	Giftich slaad
8 Papaver sommferum*	Slaapbol	Moankop
Groep XX: Kalmerende middelen
1 Humulus lupulus	Hop	Hopwynsels
2 Valeriana ofticinalis	Echte valeriaan	Grutte faleriaan
Groep XXI: Smaak- en reukstoffen
1 Crocus sativus	Saffraancrocus	Saffraankrookje	XI
2 Iris florentina	Florentijnse lis
	XI
3 Iris germanica	Duitse lis
4 Lavandula augustitolia	Lavendel
	XX
5 Melilotus officinalis	Akkerhoningklaver	Hunichklaver
6 Rosa centifolia	Provence-roos	Roas	XVI
Groep XXII: Middelen, gebruikt bij aandoeningen van het bewegingsapparaat (rheumatiekmiddelen, middelen gebruikt bij spierpijnen, enz.)
1 Aconitum napellus	Blauwe monninkskap	Blaumûtskes	XIX
2 Arnica montana*	Wolverlei	Wylde goudsjeblom
3 Borago otficinalis	Bernagie	Blaubekje	XVII
4 Colchicum autumnale	Herfsttijloos	Libbene deade	VI
5 Ilex aquifolium	Hulst	Hulst	I
6 Lavandula angustitolia*	Lavendel
	XX
7 Lavandula ladfolia*	Lavendel
8 Ledum palustre	Moerasrozemarijn
9 Rosmarinus officinalis*	Rozemarijn
10 Salix alba	Schietwilg	Wylch	X
11 Sambucus nigra	Vlier	Flear	I
12 Rubia tinctoria	Meekrap	Miede	VII
Groep XXIII: Legende planten (Folkloristische gewassen)
1 Achillea ptarmica	Wilde bertram	Knopkes
2 Aconitum lycoctonum spp. vulparia	Gele monnikskap
3 Aesculus hippocastanum	Witte paardekastanje	Kastanje	VIII
4 Agrostemma githago*	Bolderik	Reade roggeblom	XVIII
5 Alchemilla vulgaris	Vrouwenmantel	Grutte liuweprint
6 Alliaria petiolata	Look-zonder-look	Sipelkrûd
7 Alnus glutinosa	Zwarte els	Els
8 Anchusa officinalis	Gewone ossetong	Skiere kowetonee
9 Angelica sylvestris	Gewone engelwortel	Ingelwoartel
10 Anthyllis vulneraria	Wondklaver	Wûnklaver	XVIII
11 Aquilegia vulgaris	Wilde akelei	Akkelei
12 Armeria maritima	Engels gras	Seegers
13 Athyrium filix-femina	Wijfjesvaren	Wyfkefear
14 Atriplex hortensis var. purpureus	Tuinmelde	Tûnmelt
15 Bellis perennis	Madeliefje	Koweblomke
16 Buxus sempervirens	Palmboompje	Palmbeamke
17 Calla palustris	Slangewortel	Slangewoartel
18 Castanea sativa	Tamme kastanje	Nuete kastanje
19 Centaurea cyanus	Korenbloem	Roggeblom
20 Chrysanthemum leucanthemum	Margriet	Wylde margryt
21 Convallaria majalis	Lelietje-der-dalen	Delleelje
22 Cornus mas	Gele kornoelje	Giele komelle
23 Corylus avellana	Hazelaar	Hazzenût
24 Dipsacus fullonum	Wilde kaardebol	Kaarde
25 Eupatorium cannabinum	Koninginnekruid	Leverkrûd
26 Galega officinalis	Galega
	V
27 Galium verum	Echt walstro	Giel slyt	III
28 Geranium robertianum	Robertskruid	Sweltsjeblom	VIII
29 Glaucium flavum	Gele hoornpapaver	Gielkrûd
30 Hedera helix	Klimop	Klimmerblêd
31 Ilex aquifolium	Hulst Hulst
	I
32 Impatiens noli-tangere	Groot springzaad	Springsied
33 Juniperus communis	Jeneverbes	Jeneverstrûk	VII
34 Knautia arvensis	Beemdkroon
35 Lamium maculatum	Gevlekte dovenetel	Bûnte nettel
36 Lilium candidum	Witte lelie	Witte leelje
37 Linaria vulgaris	Vlasbekje	Flaaksliuwebekje
38 Lithospermum officinale	Glad parelzaad
39 Lunaria annua	Judaspenning	Judaspeinje
40 Lycium barbarum	Gewone boksdoom
41 Lysimachia numinularia	Penningkruid	Peinjekrûd
42 Mentha aquatica	Watermunt	Wylde balsum
43 Mentha longifolia	Hertsmunt
44 Menta rotundifolia	Wollige munt	Wite balsum
45 Myrtus communis
46 Nepeta cataria	Kattekruid
47 Nymphaea alba	Waterlelie	Swanneblom
48 Osmunda regalis	Koningsvaren	Plûmfear
49 Paeonia officinalis	Pioen	Pioenroas
50 Pastinaca sativa	Pastinaak	Bierwoartel
51 Petasites hybridus	Groot hoefblad	Grut hoefblêd
52 Picea abies	Fijnspar	Spjirre
53 Plantage lanceolata	Smalle weegbree	Hûnetonge
54 Plantago major	Brede weegbree	Weversblêd
55 Plantago media	Ruige weegbree	Rûch weversbled
56 Polygonum persicaria	Perzikkruid	Tûnreadskonk	II
57 Polypodium vulgare	Gewone eikvaren	Iikfear
58 Potentilla reptans	Vijfvingerkruid	Hantsjeblêd	XVIII
59 Potentilla erecta	Tormentil	Weewoartel	IX
60 Primula veris	Echte sleutelbloem	Peaskeblom
61 Prunus padus	Vogelkers	Wylde sering
62 Pteridium aquilinum	Adelaarsvaren	Njirrekrûd
63 Quercus robur	Zomereik	Iik	XI
64 Rosa canina	Hondsroos	Kantsjeroas
65 Salvia pratensis	Veldsalie	Wylde sealje
66 Sambucus ebulus	Kruidvlier	Krûdflear
67 Sambucus nigra	Vlier	Flear	I
68 Sedum telephium ssp. telephium	Gewone hemelsleutel	Himellof
69 Sempervivum tectorum	Huislook	Hûslok
70 Sisymbrium officinale	Gewone raket	Raket
71 Sorbus aucuparia	Lijsterbes	Koetsebeibeam
72 Stachys officinalis	Betonie
73 Taxus baccata	Taxus	Taksis
74 Viburnum opulus	Gelderse roos	Krûshoutbeam	II
Groep XXIV: Wormmiddelen en insecticiden
1 Allium sativum*	Knoflook	Knyflok
2 Artemisia maritima*	Zee-alsem	See-alsem
3 Chenopodium bonus-henricus	Brave Hendrik
4 Cucurbita pepo	Sierpompoen	Klabats
5 Delphinium staphisagria	Ridderspoor	Ridderspoar
6 Dryopteris filix-mas*	Mannetjesvaren	Mantsjefear
7 Gentiana lutea	Gele gentiaan
	IV
8 Helianthus annuus*	Zonnebloem	Sinneblom
9 juglans regia	Okkernoot	Nutebeam	IX
10 Pyrethrum cinerariaefolium*	Pyrethrum
11 Tanacetum vulgare*	Boerenwormkruid	Wjirmkrûd
12 Thymus vulgaris	Echte tijm	Time	I
13 Veratrum album	Nieswortel
Groep XXV: Urine-drijvende middelen (zie ook VII)
1 Anthriscus sylvestris	Flukekruid	Piipkrûd
2 Betula pendula*	Ruwe berk	Bjirk
3 Filipendula ulmaria	Moerasspirea	Wyld geiteburd	X
4 Fraxiniis excelsior	Gewone es	Esk	VII
5 Gradola officinalis	Genadekruid	Genedekrûd	II
6 Levisticum officinale*	Lavas	Lobbestrûk
7 Petroselinum crispum*	Peterselie	Peterseelje
8 Polygonum hydropiper	Waterpeper	Bitterblêd	II
9 Saponaria officinalis	Zeepkruid	Sjippekrûd
10 Taraxacum palustre	Paardebloem	Hynsteblom	XIV
N.B. Bloedsuikerspiegelverlagende geneeskruiden
1 Galega oftcinalis	Galega
	V
2 Phaseolus vulgaris	Boon	Beane
3 Urtica dioica	Grote brandnetel	Grutte brannettel	VI
http://home.wanadoo.nl/m.bourgonjen/Apotheek/kruidhof.htm
Giftige planten: kamerplanten en snijbloemen
* Allamanda: waarschijnlijk gehele plant giftig
* Anemoon: meeste soorten giftig, vooral het sap
* Anthurium: vooral zeer jonge bladen en kolven giftig
* Asclepias: waarschijnlijk gehele plant giftig
* Azalea: gehele plant zeer giftig
* Christusdoorn: gehele plant giftig vanwege giftig melksap
* Clerodendrum: gehele plant giftig
* Clivia: gehele plant giftig, met name wortelstok en bladen giftig
* Croton: melksap matig giftig
* Dieffenbachia: gehele plant giftig
* Gatenplant: bladen en stengels giftig
* Gloriosa: gehele plant zeer giftig, met name de knollen
* Herfststijloos: gehele plant zeer giftig
* Hoya: gehele plant in meer of mindere mate giftig
* Hyacint: vooral bollen en zaad giftig
* Iris/Lis: gehele plant giftig
* Kamerbrem: gehele plant giftig
* Kegelsleutelbloem: gehele plant giftig
* Kerstroos: gehele plant giftig
* Kerstster/Poinsettia: gehele plant giftig vanwege giftig melksap
* Klimop: bessen en bladen giftig
* Lathyrus: vooral zaden giftig
* Lelietjes-van-dalen: gehele plant zeer giftig, met name bloemen en bessen
* Narcis: gehele plant giftig, met name de bol en het bloemenwater
* Oleander: gehele plant giftig, vooral de bladeren, zeer giftig
* Oranjeboompje: oranje-rode appeltjes matig giftig
* Philodendron: gehele plant giftig
* Sierpeper: vruchten mogelijk giftig, zeer scherp smakend
* Sneeuwklokje: gehele plant giftig
* Vinca: gehele plant zeer giftig, met name wortels
* Maretak: gehele plant giftig
* Zantedeschia: gehele plant giftig
TERUG MENU
Giftige planten: tuinplanten en natuurplanten
* Akelei: gehele plant giftig, met name zaden
* Akeleiruit: gehele plant giftig
* Amerikaanse vogelkers: gehele plant giftig, met name schors en zaden
* Anemoon: meeste soorten giftig, vooral het sap
* Bastaardridderspoor: gehele plant zeer giftig, vooral blad en zaad
* Bergvlier: bladen, onrijpe bessen en schors zeer giftig
* Bilzekruid: gehele plant zeer giftig, met name wortels en zaden
* Bitterzoet: gehele plant zeer giftig, met name onrijpe bessen
* Blauwe regen: gehele plant giftig, vooral takken, peulen en zaden
* Blazenstruik: zaden en bladeren giftig
* Bolderik: gehele plant zeer giftig, vooral de zaden
* Boterbloem: gehele plant giftig
* Brem: gehele plant giftig
* Cimicifuga: gehele plant giftig
* Cotoneaster: gehele plant giftig, met name de bessen
* Doornappel: gehele plant zeer giftig, met name de wortels en zaden
* Erwtenstruik: zaden giftig, evenals waarschijnlijk de gehele plant
* Gevlekte aronskelk: gehele plant zeer giftig
* Gevlekte scheerling: gehele plant zeer giftig
* Gewone vogelmelk: gehele plant giftig
* Goudenregen: gehele plant zeer giftig, vooral de rijpe zaden
* Grootbloemige clematis: gehele plant giftig
* Heggerank: gehele plant giftig, vooral bessen en wortels
* Heksenmelk: gehele plant giftig, met name melksap en zaden
* Herftstijloos: gehele plant zeer giftig
* Hondspeterselie: gehele plant zeer giftig
* Hulst: bladeren en bessen giftig
* Hyacint: vooral bollen en zaden giftig
* Kardinaalsmuts: zaden, bladen en bast giftig, bladen zijn 's zomers giftiger dan in de herfst
* Karmozijnbes: gehele plant zeer giftig, met name wortels en onrijpe bessen
* Kijzerkroon: gehele plant, vooral de bol giftig
* Kerstroos: gehele plant giftig
* Kievitsbloem: gehele plant, vooral de bol giftig
* Klein kruiskruid: gehele plant giftig
* keurige wolfsmelk: melksap en zaden giftig
* Klimop: bessen en bladen giftig
* Lathyrus: vooral zaden giftig
* Laurierkers: gehele plant giftig
* Lelietje-van-dalen: gehele plant zeer giftig, met name bloemen en bessen
* Lupine: gehele plant giftig, vooral de zaden
* Maagdenpalm: gehele plant giftig
* Monnikskap: gehele plant zeer giftig, vooral de knollen
* Narcis: gehele plant giftig, met name de bol en het bloemenwater
* Overblijvend bingelkruid: vooral zaden en wortels giftig
* Paardebloem: melksap enigszins giftig
* Paardekastanje: bast, blad en vruchten giftig
* Pachysandra: gehele plant giftig
* Palmboompje: bladen en vruchten giftig
* Peperboompje: gehele plant zeer giftig, met name de bessen en de schors
* Reuzenberenklauw: sap kan ernstige huidontstekingen veroorzaken
* Rhododendron/Azalea: gehele plant is giftig
* Salomonszegel: vooral bessen giftig
* Slaapbol/blauwmaanzaad: gehele plant giftig, alleen zaden niet giftig
* Sneeuwklokje: bol en blad giftig
* Stinkende gouw: gehele plant zeer giftig, vooral het oranje-gele melksap
* Tabak: gehele plant giftig, behalve de rijpe zaden
* Taxus: gehele plant zeer giftig, alleen de zaadmantel niet
* Thuja: gehele plant zeer giftig
* Trollius: gehele plant giftig
* Vingerhoedskruid: gehele plant zeer giftig
* Voorjaarsadonis: gehele plant giftig
* Voorjaarszonnebloem: gehele plant giftig
* Waterscheerling: gehele plant zeer giftig, met name stengel en wortelstok
* Wegedoorn: gehele plant zeer giftig, onrijpe vruchten giftiger dan rijpe
* Wilde liguster: bast, bladen en bessen giftig
* Wildemanskruid: gehele plant giftig, vooral het sap
* Witte acacia: vooral bast en peulen giftig, de bloemen niet
* Wolfskers: gehele plant, vooral de bessen, zeer giftig, opname van gif door huid mogelijk
* Wonderboom: vooral zaden zeer giftig
* Zevenboom: gehele plant zeer giftig, met name de twijgjes
* Zomerklokje: bol en bladen giftig
* Zwarte nachtschade: gehele plant zeer giftig, vooral de onrijpe bessen
TERUG MENU
Monitored by BelStat - Your Site Counts
http://users.skynet.be/avroonen/giftplanten.html
huidvriendelijke oliën
Een groot aantal oliën is bijzonder huidvriendelijk. Bij normale toepassing zijn allergische reacties of irritaties uiterst zelden, maar ook niet geheel uit te sluiten. Daarom in twijfelgevallen altijd eerst testen.
Enige van deze oliën kunnen bij de meeste mensen zelfs puur op de huid aangebracht worden.
Aniba rosaeodora Rozenhout
Anethum graveolens Dille (hele kruid)
Anthemis nobilis Roomse Kamille *
Boswellia carterii Wierook
Bursera delpechiana Linaloe
Cananga odorata Ylang Ylang
Cedrus atlantica Atlasceder
Cinnamomum camphora Ho-Blad
Citrus aurantium Neroli
Commiphora myrrha/molmol Mirre
Cupressus sempervirens Cipres
Daucus carota Wortelzaad
Elletaria cardamomum Kardamom
Hyssopus officinalis Hysop
Iris germanica Iris
Lavandula hybrida Lavandin
Lavandula officinalis Lavendel
Leptospermum scoparium Manuka
Matricaria chamomilla Blauwe Kamille *
Melaleuca viridiflora Niaouli
Origanum majorana Marjolein
Pelargonium graveolens Geranium
Pogostemon patchouli Patchouli
Rosa damaszena Roos
Salvia sclarea Scharlei
Santalum album Sandelhout
Vetiveria zizanoides Vetiver
* alleen verdund huidvriendelijk
oliën met fototoxische eigenschappen
Dit zijn oliën of essencen die de werking van ultraviolette stralen op de huid versterken. Essentiële oliën die cumarinen bevatten werken bijv. sensibiliserend wat betekent dat deze moleculen zich aan de melaninecellen van de huid kunnen binden. De melaninecellen versterken hierdoor de absorbatie van het ultraviolette licht waardoor, afhankelijk van het huidtype, meer of minder sterke verbrandingen kunnen ontstaan. Cumarinen bevinden zich hoofdzakelijk in oliën die door persing worden gewonnen.
Er wordt geadviseerd geen Citrusoliën op de huid te gebruiken en indien wel de onderstaande verdunningen niet te overschreiden. Ook bij het gebruik van deze mengsels dient de huid 12 uur niet aan de ultraviolette stralen van zon of solarium blootgesteld te worden.
Angelica archangelica Engelwortel 0,78%
Citrus bergamia Bergamot 0,4%
Citrus aurantifolia Limoen 0,7%
Citrus aurantium Pommerans 1,4%
Citrus limon Citroen 2%
Citrus paradisi Pompelmoes 4%
Cuminum cyminum Komijn 0,4%
Lavandula officinalis Lavendel
Levisticum officinale Lavas
Lippia citriodora Citroenverbena
Petrosellinum sativum Peterselie
Ruta graveolens Wijnruit 0,78%
Tagetes tenuifolia Afrikaantje 0,05%
Meerdere tests hebben aangetoond dat Sinaasappel, Citrus sinensis, en Mandarijn, Citrus reticulata, geen fototoxische werking bezitten, dit geldt eveneens voor de gedestilleerde Limoen, Citrus aurantifolia
voor kinderen geschikte oliën
Gebruik bij kinderen uitsluitend de allerbeste kwaliteit oliën en neem oliën die vers zijn, afhankelijk van de soort olie max. 1 jaar oud. Overschrijd de in het recept aangegegeven hoeveelheid niet e
n pas alleen sterke verdunningen toe, maximaal 1,5% in een basisolie.
Ook kunt u uw neus als tester gebruiken, als de geur nog net waar te nemen is, is deze voor het kind sterk genoeg want kinderen hebben een veel betere reukzin dan volwassenen.
U kunt natuurlijk ook uw kind zelf laten oordelen en verschillende oliën of mengsels laten proberen. Let wel op: de flesjes horen niet in handen van kinderen.
De volgende oliën worden door de meeste kleintjes aangenaam gevonden.
Amyris, Amyris balsamifera
Benzoe, Styrax tonkinensis
Bergamot, Citrus bergamia
Cajeput, Melaleuca leucadendra
Ceder, Cedrus atlantica
Citroen, Citrus limon
Citroen Eucalyptus, Eucalyptus citriodora
Citronella, Cymbopogon nardus/winterianus
Cipres, Cupressus sempervirens
Engelwortel, Angelika archangelica
Hysop, Hyssopus decumbens
Iriswortel, Iris pallida *
Kamille blauw, Matricaria chamomilla
Kamille Rooms, Anthemis nobilis
Kaneel, Cinnamomum verum **
Komijn, Carum carvi **
Koriander, Coriandrum sativum
Lavendel, Lavandula officinalis
Lemongrass, Cymbopogon flexuosus
Linaloe, Bursdera delpechiana
Mandarijn, Citrus reticulata *
Manuka, Leptospermum scoparium
Neroli, Citrus aurantium flos *
Petitgrain, Citrus aurantium fol.
Pomerans, Citrus aurantium
Roos, Rosa damaszena/centifolia *
Rozenhout, Aniba rosaeodora
Sandelhout, Santalum album *
Schwarzkümmel, Nigella sativa
Strobloem, Helicrysum italicum **
Styrax, Liquidamber orientalis
Tea Tree, Melaleuca alternifolia *
Tijm, Thymus vulgaris ct. Linalool
Venkel, Foeniculum vulgare **
Zilverspar, Abies alba
* niet bij baby`s onder 2 maanden / ** alleen onder deskundig toezicht gebruiken
huid-irriterende oliën
Vooral fenol bevattende oliën kunnen bij gevoelige mensen de huid irriteren. Als de olie toch toegepast wordt, bijv. tijdens griep of verkoudheid,
kan deze het beste op de robuuste huid van de voetzolen aangebracht worden. De verdunning mag ook in dit geval de 3% niet overschrijden.
Cinnamomum cassia Kassia
Cinnamomum verum Kaneel schors en blad
Syzygium aromaticum Kruidnagel
Origanum vulgaris Oregano
Satureja hortensis/montana Bonenkruid
Thymus vulgaris Tijm Ct. thymol & Ct. carvacrol
Myroxylon balsamum Perubalsam
Oliën die rijk aan aldehyden zijn kunnen een gevoelige huid ook irriteren. Mengen met pineen- of limoneen- bevattende oliën kan de kans op irritatie verminderen.
Kaneel aldehyde kan zeer irriterend werken en Citrusoliën moeten bij een warm bad voorzichtig gedoseerd worden, 10 druppels kunnen afhankelijk van de watertemperatuur en huidgevoeligheid al teveel zijn.
Niet iedere zichbare reactie (rode vlekken) van de huid duidt op een allergie het kan een eenvoudige irritatie zijn die snel weer verdwijnt.
Voordat een olie of één van zijn bestanddelen door het lichaam als allergeen gezien wordt moet het eerst door de huid opgenomen worden.
Bij de ontstane reactie wordt histamine gevormd wat kan lijden tot jeuk of een huiduitslag.
Bij gevoelige personen dient een olie eerst getest te worden: neem daartoe de dubbele concentratie als die later gebruikt zal worden.
Meng deze met basisolie, breng dit aan op de binnenkant van de onderarm en laat het 48 uur inwerken zonder de plek te wassen of te wrijven.
Ontstaat een rode plek, jeuk, zwelling of zelfs blaasjes dan kan de betreffende olie niet toegepast worden.
Perubalsem, overigens geen etherische olie maar een resinoide, is bekend als een zeer sterk allergeen.
oliën die de bloeddruk kunnen beinvloeden
Mensen die last hebben van een te hoge bloeddruk dienen bij langdurig gebruik van oliën van lipbloemigen, behalve Lavendel of Melisse, regelmatig hun bloeddruk laten controleren
daar deze oliën stimulerend werken.
kunnen licht bloeddrukverhogend werken
Hyssopus officinalis Hyssop
Rosmarinus officinalis Rozemarijn
Salvia officinalis Salie
Thymus vulgaris Tijm
kunnen bloeddrukverlagend werken
Cananga odorata Ylang-Ylang
Daucus carota Wortelzaad
Santalum album Sandelhout
Tagetes tenuifolia Afrikaantje
oliën die de oogdruk kunnen verhogen
Cymbopogon flexuosus Lemongras
Litsea cubeba Litsea
Melissa officinalis Melisse
voorzichtig bij epilepsie met:
Cinnamomum camphora Kamfer
Foeniculum vulgare Venkel
Hyssopus officinalis Hysop
Mentha pulegium Poleimunt
Myristica fragrans Nootmuskaat
Petrosellinum sativum Peterselie
Pimpinella anisum Groene Anijs
Rosmarinis officinalis Rozemarijn
Salvia officinalis Salie
Salvia sclarea Scharlei
Thuja occidentalis Thuja
Juniperus virginiana Ceder virginiana
niet gebruiken bij borstkanker
Angelica archangelica Engelwortel
Carum carvi Komijn
Cupressus sempervirens Cipres
Foeniculum vulgare Venkel
Pimpinella anisum Groen Anijs
Salvia officinalis Salie
Salvia sclarea Scharlei
Vetiveria zizanoides Vetiver
oliën met hallucinerende werking
Myristica fragrans Nootmuskaat
Pimpinella anisum Anis
Salvia sclarea Scharlei
oliën met mogelijke carcinome eigenschappen
Acorus calamus Kalmoes
Betula lenta Berk
Juniperus oxycedrus Cade
Sassafras albidum Sassafras
Thuja occidentalis Thuja
gebruik etherische oliën tijdens zwangerschap
Over het gebruik van etherische oliën tijdens de zwangerschap bestaan veel tegenstrijdige berichten.
Vast staat echter dat vrouwen het gebruik van alle emmenagoge (menstruatie stimulerende) oliën vooral in de eerste drie-vier maanden van de zwangerschap moeten vermijden
Dit geldt in het bijzonder voor vrouwen die problemen tijdens eerdere zwangerschappen gehad hebben.
Het embryo is in de eerste drie tot vier maanden bijzonder gevoelig en reageert op alle mogelijke storingen.
Later kunnen "problematische" oliën indien gewenst wel gebruikt worden het liefst onder toezicht van bijv. een arts.
Gesteld kan worden dat alle oliën die bij de zwangerschap beter niet gebruikt kunnen worden ook bij baby`s en kleine kinderen niet toegepast mogen worden
Zwangere vrouwen hebben bijna altijd een zeer gevoelige reukzin zodat ze alle krachtige en penetrante geuren mijden. Ze kunnen er soms misselijk van worden.
Dit beschermersinstinct kan bij de keuze van etherische olië goed van pas komen. Dus uitsluitend oliën gebruiken die werkelijk een fijn gevoel geven.
emmenagoge oliën
Achillea millefolium Duizendblad
Cinnamomum zeylandicum Kaneel
Foeniculum vulgare var. dulce Venkel
Melaleuca viridiflora Niaouli
Myristica fragrans Nootmuskaat
Pimpinella anisum Anijs
Salvia officinalis Salie
mogelijk menstruatiecyclus stimulerend
Artemisia dracunculus Dragon
Chamomilla recutita Blauwe Kamille
Commiphora molmol Mirre
Cedrus atlantica Atlasceder
Juniperus communis Jeneverbes
Levisticum officinale Lavas
Lippia citriodora Verveine
Melaleuca leucadendron Cajeputi
Mentha x piperita Pepermunt
Ocimum basilicum Basilicum
Origanum majorana Marjolein
Rosa damaszena & centifolia Roos
Rosmarinus officinalis Rozemarijn
Salvia sclarea Scharlei
Vetiveria zizanoides Vetiver
Enige aromatherapeuten zien Mirre en Roos niet als stimulerende oliën maar menen dat deze oliën hormoonregulerend werken.
Tot door onderzoek hier meer zekerheid over verkregen is, adviseren wij deze oliën desondanks niet te gebruiken.
Als uterotonisch (baarmoeder versterkend) en weeën stimulerend worden de onderstaande oliën gezien. Deze mogen slechts kort voor de geboorte gebruikt worden,
uiteraard in overleg met arts of vroedvrouw.
Cymbopogon martini Palmarosa
Foeniculum vulgare var. dulce Venkel
Lippia citriodora Verveine
Mentha x piperita Pepermunt
Myristica fragrans Nootmuskaat
Pimenta dioica Bay St. Thomas
Pimpinella anisum Anis
Syzygium aromaticum Kruidnagel
Thymus vulgaris ct. geraniol Tijm
Bij voortijdige weeën kan Marjolein, Origanum majorana, een goede ondersteuning zijn, raadpleeg ook hier eerst een arts of vroedvrouw.
http://www.anthemis.nl/aromagevaar.htm
Alfabetisch overzicht van tijdens de zwangerschap te mijden kruiden
De meeste kruiden worden hier twee maal genoemd, éénmaal met de officiële Nederlandse naam, éénmaal met hun botanische naam, tenzij deze zeer sterk op elkaar lijken en alfabetisch vlak bij elkaar liggen...
Dit overzicht omvat de kruiden die terug te vinden zijn die terug te vinden zijn op de lijst die de kruiden omvat waarvan de verkoop in voorgedoseerde vorm door de Belgische wetgeving is toegestaan. Het zijn dus om kruiden waarvan het gebruik onder deskundige begeleiding over het algemeen weinig risico's inhoudt, doch die tijdens de zwangerschap toch dienen te worden vermeden. Hierna volgt ook nog een lijst van kruiden waarvan de verkoop in voorgedoseerde vorm niet is toegestaan, maar die nu en dan toch in theemengsels en dergelijke voorkomen.
Onderstaande lijst noemt de kruiden waarvan het gebruik onder vorm van thee, tinctuur, in tabletten of capsules afgeraden wordt. Houdt er rekening mee dat etherische olën in elk geval af te raden zijn - tenzij onder zeer gekwalificeerde begeleiding - dus ook van kruiden die hieronder niet vermeld worden.
Achillea millefolium - Duizendblad
In hoge dosering is het kruid baarmoederstimulerend, dit door de aanwezigheid van etherische oliën en bitterstoffen. Culinair gebruik is wel toegestaan, en ook de toepassing in de laatste weken van de zwangerschap.
Acorus calamus - Kalmoes
In hoge dosering is het kruid baarmoederstimulerend, dit door de aanwezigheid van etherische oliën en bitterstoffen. Culinair gebruik is wel toegestaan, mits spaarzaam.
Aesculus hippocastanum - Paardekastanje
Bevat hepatotoxische (= giftig voor de lever) looistoffen, daarom inwendig gebruik vermijden... Uitwendige toepassing kan wel interessant zijn.
Griekse Alant - Inula helenium
Door de menstruatiebevorderende werking.
Allium sativum - Knoflook
Mag matig gedoseerd als keukenkruid worden gebruikt.
Bevat echter prikkelende zwavelverbindingen, en hoge dosis moeten daarom vermeden worden, ook onder vorm van knoflookolie of knoflooksupplementen, en dit ook tijdens de borstvoeding.
Een gefermenteerd knoflookpreparaat met niet-prikkelende zwavelverbindingen is wel toegestaan.
Aloë vera, Aloë ferox - Echte Aloë
Bevat anthrachinonen, en moet om die reden volledig vermeden worden. Een anthrochinon-vrij preparaat kan wel gebruikt worden (Aloe-Juice ®).
Angelica archangelica - Engelwortel
Baarmoederprikkelend, en daarom te mijden in hogere dosering. Culinaire toepassing mag.
Angelica sinensis - Chinese Engelwortel
Vanwege de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking niet toegestaan. Kan eventueel wel zinvol zijn na de bevalling.
Anijs - Pimpinella anisum
Baarmoederstimulerend in hoge doses. Kan spaarzaam worden toegepast als keukenkruid.
Apium graveolens - Selder
De in de etherische olie aanwezig apiol heeft in hoge dosering een baarmoederstimulerende werking. Culinair gebruik is in bescheiden mate toegestaan, maar het zaad en ook seldersap moeten vermeden worden.
Arctostaphylos uva-ursi - Beredruif
Ook te mijden tijdens borstvoeding.
Armoriaca rusticana - Mierik(swortel)
Gebruik de verse wortel niet tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap (mosterdolie!). De gedroogde wortel hooguit zeer spaarzaam gebruiken.
Basilicum - Ocimum basilicum
De aanwezige etherische olie heeft een baarmoederstimulerende werking, daarom slechts spaarzaam gebruiken als keukenkruid. Kan wel tijdens de bevalling.
Bernagie, Komkommerkruid - Borago officinalis
Te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende werking.
Beredruit - Arctostaphylos uva-ursi
Ook te mijden tijdens borstvoeding.
Betonie - Stachys officinalis
Hoge doseringen moeten worden vermeden omwille van de baarmoederstimulerende werking. Kleine hoeveelheden voor culinair gebruik zijn toegestaan, net zoals gebruik tijdens de bevalling.
Bittere Sinaasappel - Citrus aurantium
Omwille van de bitterstoffen en de etherische olie.
Blaaswier - Fucus vesiculosus
Wordt omwille van het hoge jodiumgehalte en de daaruit eventueel voortvloeiende schildklierstimulerende werking best volledig vermeden.
Borago officinalis - Bernagie, Komkommerkruid
Te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende werking.
Boswelia carterii - Wierook
Omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking.
Calendula officinalis - Goudsbloem
Inwendig gebruik is af te raden omwille van de baarmoederstimulerende en de phyto-oestrogene werking en de aanwezigheid van alkaloïden. Het kruid kan na de bevalling wel erg nuttig zijn bij de verzorging van hechtingen en tepelkloven.
Camellia sinensis - (groene) Thee
Beperk het gebruik tot maximaal twee kopjes per dag. Bevat alkaloïden, en kan leiden tot hartkloppingen en een versneld hartritme.
Capsella bursa-pastoris - Herderstasje
Kan door de baarmoederstimulerende werking eventueel tot premature contracties leiden, daarom best helemaal vermijden. Kan wel tijdens en na de bevalling gebruikt worden.
Capsicum annuum - Cayennepeper
De aanwezige etherische oliën hebben een baarmoederstimulerende werking. Bovendien kan het gebruik van het kruid een branderig gevoel in de slokdarm veroorzaken. Mag weliswaar in beperkte mate als keukenkruid worden toegepast, maar wordt onder deze vorm tijdens de borstvoeding toch best vermeden.
Carum carvi - Karwij
Hoge doseringen moeten omwille van de baarmoederstimulerende werking vermeden worden. Kan wel spaarzaam worden toegepast als keukenkruid.
Cascara - Rhamnus purshianus
Bevat anthrachinonen en alkaloïden en is daardoor baarmoederprikkelend en menstruatiebevorderend.
Cayennepeper - Capsicum annuum
De aanwezige etherische oliën hebben een baarmoederstimulerende werking. Bovendien kan het gebruik van het kruid een branderig gevoel in de slokdarm veroorzaken. Mag weliswaar in beperkte mate als keukenkruid worden toegepast, maar wordt onder deze vorm tijdens de borstvoeding toch best vermeden.
Chelidonium maius - Stinkende Gouwe
Door de aanwezigheid van alkaloïden en bitterstoffen sterk baarmoederstimulerend, en kan zelfs premature contracties veroorzaken. Daarom best volledig vermijden.
Chinese Engelwortel - Angelica sinensis
Vanwege de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking niet toegestaan. Kan eventueel wel zinvol zijn na de bevalling.
Chicorium intybus - Chicorei
Omwille van de menstruatiebevorderende werking. Lees ook: AnneTannes Kruidenklets over Koffie en Cichorei tijdens de zwangerschap.
Cimifuga racemosa - Zilverkaars, Black Kohosh
Omwille van de baarmoederstimulerende werking. Kan wel gebruikt worden in de laatste weken voor de zwangerschap en tijdens de bevalling.
Cinamonum verum - Kaneel
Hoge doseringen vermijden omwille van de baarmoederstimulerende eigenschappen. Culinair gebruik kan wel worden toegestaan, en ook gebruik tijdens de bevalling is mogelijk.
Cinchona officinalis - Kinabast
Wordt best helemaal vermeden omwille van de aanwezigheid van alkaloïden en de baarmoederstimulerende werking. Bovendien wordt vermoed dat een aantal inhoudstoffen potentieel toxisch zijn voor de foetus.
Citrus aurantium - bittere Sinaasappel
Omwille van de bitterstoffen en de etherische olie.
Cnicus benedictus - Gezegende Distel
Heeft een menstruatiebevorderende werking. Mag eventueel wel worden gebruikt tijdens de laatste weken van de zwangerschap.
Coffea sp. - Koffie
Wordt omwille van de aanwezige alkaloïden best zoveel mogelijk vermeden tijdens de zwangerschap. Lees ook: AnneTannes Kruidenklets over Koffie en Cichorei tijdens de zwangerschap.
Commiphora molmol - Mirre, Myrrhe
Hoge doseringen moeten vermeden worden omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende eigenschappen. Lage doseringen zijn eventueel toegestaan, alsook gebruik tijdens de bevalling.
Crocus sativus - Saffraan
Hoge doses moeten vermeden worden omwille van de baarmoederstimulerende eigenschappen. Culinair gebruik is wel toegestaan.
Dioscorea villosa - Wilde Yam
door de baarmoederstimulerende werking best volledig te vermijden tijdens de zwangerschap, tenzij op voorschrift van een arts; mag eventueel wel gedurende de bevalling gebruikt worden.
Gezegende Distel - Cnicus benedictus
Heeft een menstruatiebevorderende werking. Mag eventueel wel worden gebruikt tijdens de laatste weken van de zwangerschap.
Duizendblad - Achillea millefolium
In hoge dosering is het kruid baarmoederstimulerend, dit door de aanwezigheid van etherische oliën en bitterstoffen. Culinair gebruik is wel toegestaan, en ook de toepassing in de laatste weken van de zwangerschap.
Engelwortel - Angelica archangelica
Baarmoederprikkelend, en daarom te mijden in hogere dosering. Culinaire toepassing mag.
Fenegriek - Trigonella foenum-graecum
Hoge doseringen vermijden omwille van de baarmoederstimulerende en phyto-oestrogene eigenschappen. Mag culinair in kleine hoeveelheden worden gebruikt.
Framboos(blad) - Rubus idaeus
Zeker gedurende het eerste zwangerschapstrimester te mijden omwille van de baarmoederstimulerende eigenschappen. In de laatste zes tot acht weken wordt het kruid wel interessant.
Canadese Geelwortel - Hydrastis canadensis
Werkt door de aanwezigheid van bitterstoffen en alkaloïden baarmoederstimulerend, en kan eventueel zelfs tot premature contracties leiden. Best helemaal te mijden, ook tijdens de borstvoeding. Tijdens de bevalling zelf is het gebruik eventueel toegestaan.
Cat's Claw - Uncaria tomentosa
Best geheel vermijden.
Chinese Engelwortel - Angelica sinensis
Vanwege de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking niet toegestaan. Kan eventueel wel zinvol zijn na de bevalling.
Eugenia aromatica - Kruidnagel
Baarmoederstimulerend, best volledig te vermijden, tenzij eventueel tijdens de laatste zwangerschapsweken en de bevalling.
Equisetum arvense - Heermoes
Bevat een voor de foetus te hoog gehalte silicium. Kortdurend gebruik onder medische begeleiding is eventueel toegestaan.
Foeniculum vulgare - Venkel
In hoge dosering hebben de zaden een baarmoederstimulerende werking tgv de etherische olie. Spaarzaam culinair gebruik is toegestaan.
Frangula alnus - Vuilboom, Sporkehout
Door de eventueel baarmoederprikkelende anthrachinonen; mag volgens bepaalde auteurs wel in bescheiden hoeveelheid en niet te langdurig gebruikt wordt.
Fucus vesiculosus - Blaaswier
Wordt omwille van het hoge jodiumgehalte en de daaruit eventueel voortvloeiende schildklierstimulerende werking best volledig vermeden.
Canadese Geelwortel - Hydrastis canadensis
Werkt door de aanwezigheid van bitterstoffen en alkaloïden baarmoederstimulerend, en kan eventueel zelfs tot premature contracties leiden. Best helemaal te mijden, ook tijdens de borstvoeding. Tijdens de bevalling zelf is het gebruik eventueel toegestaan.
Gezegende Distel - Cnicus benedictus
Heeft een menstruatiebevorderende werking. Mag eventueel wel worden gebruikt tijdens de laatste weken v an de zwangerschap.
Ginseng (Aziatische, Amerikaanse)- Panax ginseng, P. Quinguefolius
Hoogstens kortdurend gebruiken, zoniet bestaat er een risico dat vrouwelijke babies een teveel aan mannelijke kenmerken vertonen
Glycyrrhizza glabra - Zoethout
Afgeraden omwille van de menstruatiebevorderende werking en de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende eigenschappen. Daarenboven kan het kruid vochtvasthoudend en bloeddrukverhogend werken. Matig gebruik als keukenkruid is wel toegestaan;
Gossypium herbaceum - Katoenstruik
Wordt omwille van zijn baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking best helemaal vermeden.
Goudsbloem - Calendula officinalis
Inwendig gebruik is af te raden omwille van de baarmoederstimulerende en de phyto-oestrogene werking en de aanwezigheid van alkaloïden. Het kruid kan na de bevalling wel erg nuttig zijn bij de verzorging van hechtingen en tepelkloven.
Griekse Alant - Inula helenium
Door de menstruatiebevorderende werking.
Hartgespan - Leonurus cardiaca
Wordt bij voorkeur vermeden omwille van de menstruatiebevorderende en zwak baarmoederstimulerende werking. Kan om die reden eventueel wel vanaf de laatste zwangerschapsweken en tijdens de bevalling worden toegepast.
Hedeoma pulegioides - Amerkikaanse Polei
Sterk baarmoederstimulerend. Volledig te mijden, ook tijdens de borstvoeding.
Heermoes - Equisetum arvense
Bevat een voor de foetus te hoog gehalte silicium. Kortdurend gebruik onder medische begeleiding is eventueel toegestaan.
Herderstasje - Capsella bursa-pastoris
Kan door de baarmoederstimulerende werking eventueel tot premature contracties leiden, daarom best helemaal vermijden. Kan wel tijdens en na de bevalling gebruikt worden.
Hop - Humulus lupulus
Omwille van het gehalte aan phyto-oestrogenen.
Humulus lupulus - Hop
Omwille van het gehalte aan phyto-oestrogenen.
Hydrastis canadensis - Canadese Geelwortel
Werkt door de aanwezigheid van bitterstoffen en alkaloïden baarmoederstimulerend, en kan eventueel zelfs tot premature contracties leiden. Best helemaal te mijden, ook tijdens de borstvoeding. Tijdens de bevalling zelf is het gebruik eventueel toegestaan.
Hyssopus officinalis - Hyssop
Baarmoederstimulerend indien gebruikt in hoge doseringen. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is wel toegestaan.
IJzerhard - Verbena officinalis
In hoge doses te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende eigenschappen. Kan wel van pas komen tijdens de bevalling.
Inula helenium - Griekse Alant
Door de menstruatiebevorderende werking.
Jeneverbes - Juniperus communis
Werkt baarmoederstimulerend door het gehalte aan etherische oliën en de bitterstoffen. Wordt daarom onder elke vorm vermeden, met uitzondering van een eventuele toepassing tijdens de bevalling.
Juniperus communis - Jeneverbes
Werkt baarmoederstimulerend door het gehalte aan etherische oliën en de bitterstoffen. Wordt daarom onder elke vorm vermeden, met uitzondering van een eventuele toepassing tijdens de bevalling.
Kalmoes - Acorus calamus
In hoge dosering is het kruid baarmoederstimulerend, dit door de aanwezigheid van etherische oliën en bitterstoffen. Culinair gebruik is wel toegestaan, mits spaarzaam.
Karwij - Carum carvi
Hoge doseringen moeten omwille van de baarmoederstimulerende werking vermeden worden. Kan wel spaarzaam worden toegepast als keukenkruid.
Katoenstruik - Gossypium herbaceum
Wordt omwille van zijn baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking best helemaal vermeden.
Zure Kers - Prunus cerasus
Baarmoederstimulerend door de aanwezigheid van bitterstoffen.
Kinabast - Cinchona officinalis
Wordt best helemaal vermeden omwille van de aanwezigheid van alkaloïden en de baarmoederstimulerende werking. Bovendien wordt vermoed dat een aantal inhoudstoffen potentieel toxisch zijn voor de foetus.
Knoflook - Allium sativum
Mag matig gedoseerd als keukenkruid worden gebruikt.
Bevat echter prikkelende zwavelverbindingen, en hoge dosis moeten daarom vermeden worden, ook onder vorm van knoflookolie of knoflooksupplementen, en dit ook tijdens de borstvoeding.
Een gefermenteerd knoflookpreparaat met niet-prikkelende zwavelverbindingen is wel toegestaan.
Koffie - Coffea sp.
Wordt omwille van de aanwezige alkaloïden best zoveel mogelijk vermeden tijdens de zwangerschap. Lees ook: AnneTannes Kruidenklets over Koffie en Cichorei tijdens de zwangerschap.
Komkommerkruid, Bernagie - Borago officinalis
Te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende werking.
Kruidnagel - Eugenia aromatica
Baarmoederstimulerend, best volledig te vermijden, tenzij eventueel tijdens de laatste zwangerschapsweken en de bevalling.
Lavandula angustifolia - Lavendel
Omwille van de aanwezigheid van etherische olie en bitterstoffen. Spaarzaam culinair gebruik is toegestaan.
Lavas - Levisticum officinale
Werkt in hoge doseringen baarmoederstimulerend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan. Kan nuttig zijn bij een moeizame en traag verlopende bevalling.
Lavendel - Lavandula angustifolia
Omwille van de aanwezigheid van etherische olie en bitterstoffen. Spaarzaam culinair gebruik is toegestaan.
Leonuris cardiaca - Hartgespan
Wordt bij voorkeur vermeden omwille van de menstruatiebevorderende en zwak baarmoederstimulerende werking. Kan om die reden eventueel wel vanaf de laatste zwangerschapsweken en tijdens de bevalling worden toegepast.
Levisticum officinale - Lavas
Werkt in hoge doseringen baarmoederstimulerend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan. Kan nuttig zijn bij een moeizame en traag verlopende bevalling.
Lijnzaad - Linum ussitatissimum
Omwille van de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende werking.
Linum ussitatissimum - Lijnzaad
Omwille van de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende werking.
Maagdenpalm - Vinca minor
Baarmoederstimulerend en menstruatiebevorderend.
Maretak - Viscum album
In de eerste plaats omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking, maar ook omdat sommige toxische bestanddelen wellicht de placenta passeren. Bij voorkeur volledig te vermijden dus.
Mariadistel - Silybum marianum
Omwille van de menstruatiebevorderende werking.
Echte Marjolein - Origanum majorana
Hoogstens spaarzaam gebruiken als keukenkruid, omwille van de baarmoederstimulerende werking.
Wilde Marjolein, Oregano - Origanum vulgare
Baarmoederstimulerend in hoge dosering. Hoogstens spaarzaam doseren als keukenkruid.
Mentha pulegium - Polei, Poleimunt
Absoluut te mijden omwille van de sterk baarmoederstimulerende tot abortieve werking. Ook te mijden tijdens de borstvoeding.
Mierik(swortel) - Armoriaca rusticana
Gebruik de verste wortel niet tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap (mosterdolie!). De gedroogde wortel hooguit zeer spaarzaam gebruiken.
Mirre, Myrrhe - Commiphora molmol
Hoge doseringen moeten vermeden worden omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende eigenschappen. Lage doseringen zijn eventueel toegestaan, alsook gebruik tijdens de bevalling.
Moederkruid - Tanacetum parthenium
De anthrachinonen kunnen baarmoederstimulerend werken en premature contracties veroorzaken. Best volledig vermijden.
Myristica fragrans - Nootmuskaat
Kan de prostaglandinesynthese (en vandaar bv de bloedstolling) beïnvloeden, en de etherische olie bevat hallucinogenen die ook een invloed kunnen hebben op de foetus. Vermijd het kruid daarom, tenzij in minimale hoeveelheden en dit enkel gedurende de laatste weken van de zwangerschap.
Nasturtium officinale - Waterkers
Omwille van de menstruatiebevorderende werking. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan.
Nootmuskaat - Myristica fragrans
Kan de prostaglandinesynthese (en vandaar bv de bloedstolling), en de etherische olie bevat hallucinogenen die ook een invloed kunnen hebben op de foetus. Vermijd het kruid daarom, tenzij in minimale hoeveelheden en dit enkel gedurende de laatste weken van de zwangerschap.
Ocimum basilicum - Basilicum
De aanwezige etherische olie heeft een baarmoederstimulerende werking, daarom slechts spaarzaam gebruiken als keukenkruid. Kan wel tijdens de bevalling.
Origanum majorana - Echte Marjolein
Hoogstens spaarzaam gebruiken als keukenkruid, omwille van de baarmoederstimulerende werking.
Origanum vulgare - Oregano, Wilde Marjolein
Baarmoederstimulerend in hoge dosering. Hoogstens spaarzaam doseren als keukenkruid.
Oregano, Wilde Marjolein - Origanum vulgare
Baarmoederstimulerend in hoge dosering. Hoogstens spaarzaam doseren als keukenkruid.
Paardekastanje - Aesculus hippocastanum
Bevat hepatotoxische looistoffen, daarom inwendig gebruik vermijden... Uitwendige toepassing kan wel interessant zijn.
Panax ginseng, P. Quinguefolius - Aziatische, Amerikaanse Ginseng
Hoogstens kortdurend gebruiken, zoniet bestaat er een risico dat vrouwelijke babies een teveel aan mannelijke kenmerken vertonen
Passiebloem - Passiflora incarnata
Door de aanwezigheid van anthrachinonen en etherische olie is er een duidelijke baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking. Dit kruid daarom best volledig vermijden.
Passiflora incarnata - Passiebloem
Door de aanwezigheid van anthrachinonen en etherische olie is er een duidelijke baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking. Dit kruid daarom best volledig vermijden.
Peterselie - Petroselinum crispum
Door de apiol in de etherische olie zijn hoge doseringen baarmoederstimulerend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid kan wel, maar gebruik van het zaad en de wortel moet vermeden worden.
Petroselinum crispum - Peterselie
Door de apiol in de etherische olie zijn hoge doseringen baarmoederstimulerend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid kan wel, maar gebruik van het zaad en de wortel moet vermeden worden.
Pimpinella anisum - Anijs
Baarmoederstimulerend in hoge doses. Kan spaarzaam worden toegepast als keukenkruid.
Polei, Poleimunt - Mentha pulegium
Absoluut te mijden omwille van de sterk baarmoederstimulerende tot abortieve werking. Ook te mijden tijdens de borstvoeding.
Amerkikaanse Polei - Hedeoma pulegioides
Sterk baarmoederstimulerend. Volledig te mijden, ook tijdens de borstvoeding.
Prunus cerasus - Zure Kers
Baarmoederstimulerend door de aanwezigheid van bitterstoffen.
Chinese/Russische Rabarber - Rheum palmatum
Bevat anthrachinonen en alkaloïden en is daardoor baarmoederprikkelend en menstruatiebevorderend.
Rhamnus catharticus - Wegedoorn
Te vermijden omwille van de aanwezigheid van baarmoederprikkelende anthrachinonen.
Rhamnus purshianus - Cascara
Bevat anthrachinonen en alkaloïden en is daardoor baarmoederprikkelend en menstruatiebevorderend.
Rheum palmatum - Chinese/Russische Rabarber
Bevat anthrachinonen en alkaloïden en is daardoor baarmoederprikkelend en menstruatiebevorderend.
Roosmarijn - Rosmarinus officinalis
Baarmoederstimulerend in hoge doses. Culinair gebruik is wel toegestaan.
Rosmarinus officinalis - Roosmarijn
Baarmoederstimulerend in hoge doses. Culinair gebruik is wel toegestaan.
Rubus idaeus - Framboos(blad)
Zeker gedurende het eerste zwangerschapstrimester te mijden omwille van de baarmoederstimulerende eigenschappen. In de laatste zes tot acht weken wordt het kruid wel interessant.
Rumex acetosa, Rumex patienta - Veldzuring, Spinaziezuring
Omwille van de aanwezigheid van baarmoederprikkelende anthrachinonen.
Saffraan - Crocus sativus
Hoge doses moeten vermeden worden omwille van de baarmoederstimulerende eigenschappen. Culinair gebruik is wel toegestaan.
Salie - Salvia officinalis
Het gebruik van hoge dosissen moet vermeden worden omwille van de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende werking, en omwille van het gehalte aan bitterstoffen. Kleine hoeveelheden mogen culinair gebruikt worden. Gebruik tijdens de bevalling is mogelijk, maar opnieuw vermijden tijdens borstvoeding.
Salvia officinalis - Salie
Het gebruik van hoge dosissen moet vermeden worden omwille van de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende werking, en omwille van het gehalte aan bitterstoffen. Kleine hoeveelheden mogen culinair gebruikt worden. Gebruik tijdens de bevalling is mogelijk, maar opnieuw vermijden tijdens borstvoeding.
Sambucus nigra - Gewone Vlier
Enkel het gebruik van schors en blad moet vermeden worden.
Selder - Apium graveolens
De in de etherische olie aanwezig apiol heeft in hoge dosering een baarmoederstimulerende werking. Culinair gebruik is in bescheiden mate toegestaan, maar het zaad en ook seldersap moeten vermeden worden.
Senna alexandrina - Senna
Omwilee van de baarmoederprikkelende anthrachinonen en de menstruatiebevorderende werking. Ook vermijden tijdens het zogen (krampjes bij de baby!)
Silybum marianum - Mariadistel
Omwille van de menstruatiebevorderende werking.
Bittere Sinaasappel - Citrus aurantium
Omwille van de bitterstoffen en de etherische olie.
Spinaziezuring, Veldzuring - Rumex patienta, Rumex acetosa
Omwille van de aanwezigheid van baarmoederprikkelende anthrachinonen.
Sporkehout, Vuilboom - Frangula alnus
Door de eventueel baarmoederprikkelende anthrachinonen; mag volgens bepaalde auteurs wel in bescheiden hoeveelheid en niet te langdurig gebruikt wordt.
Stachys officinalis - Betonie
Hoge doseringen moeten worden vermeden omwille van de baarmoederstimulerende werking. Kleine hoeveelheden voor culinair gebruik zijn toegestaan, net zoals gebruik tijdens de bevalling.
Stinkende Gouwe - Chelidonium maius
Door de aanwezigheid van alkaloïden en bitterstoffen sterk baarmoederstimulerend, en kan zelfs premature contracties veroorzaken. Daarom best volledig vermijden.
Tanacetum parthenium - Moederkruid.
De anthrachinonen kunnen baarmoederstimulerend werken en premature contracties veroorzaken. Best volledig vermijden.
Echte Tijm, Wilde Tijm - Thymus vulgaris, Thymus serpyllum
De aanwezige etherische olie is waarschijnlijk in hoge dosis baarmoederstimulerend en menstruatiebevorderend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan.
Thymus vulgaris, Thymus serpyllum - Echte Tijm, Wilde Tijm
De aanwezige etherische olie is waarschijnlijk in hoge dosis baarmoederstimulerend en menstruatiebevorderend. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan.
(groene) Thee - Camellia sinensis
Beperk het gebruik tot maximaal twee kopjes per dag. Bevat alkaloïden, en kan leiden tot hartkloppingen en een versneld hartritme.
Trigonella foenum-graecum - Fenegriek
Hoge doseringen vermijden omwille van de baarmoederstimulerende en phyto-oestrogene eigenschappen. Mag culinair in kleine hoeveelheden worden gebruikt.
Uncaria tomentosa - Cat's Claw
Best geheel vermijden.
Valeriana officinalis
Best geheel vermijden.
Veldzuring, Spinaziezuring - Rumex patienta, Rumex acetosa
Omwille van de aanwezigheid van baarmoederprikkelende anthrachinonen.
Venkel - Foeniculum vulgare
In hoge dosering hebben de zaden een baarmoederstimulerende werking tgv de etherische olie. Spaarzaam culinair gebruik is toegestaan.
Verbena officinalis -ijzerhard
In hoge doses te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende eigenschappen. Kan wel van pas komen tijdens de bevalling.
Vinca minor - Maagdenpalm
Baarmoederstimulerend en menstruatiebevorderend.
Viscum album - Maretak
In de eerste plaats omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking, maar ook omdat sommige toxische bestanddelen wellicht de placenta passeren. Bij voorkeur volledig te vermijden dus.
Vlas (ic Lijnzaad) - Linum ussitatissimum
Omwille van de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende werking.
Vlier - Sambucus nigra
Enkel het gebruik van schors en blad moet vermeden worden.
Vuilboom, Sporkehout - Frangula alnus
Door de eventueel baarmoederprikkelende anthrachinonen; mag volgens bepaalde auteurs wel in bescheiden hoeveelheid en niet te langdurig gebruikt wordt.
Waterkers - Nasturtium officinale
Omwille van de menstruatiebevorderende werking. Spaarzaam gebruik als keukenkruid is toegestaan.
Wegedoorn - Rhamnus catharticus
Te vermijden omwille van de aanwezigheid van baarmoederprikkelende anthrachinonen.
Wierook - Boswelia carterii
Omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende werking.
Wilde Yam - Dioscorea villosa
door de baarmoederstimulerende werking best volledig te vermijden tijdens de zwangerschap, tenzij op voorschrift van een arts; mag eventueel wel gedurende de bevalling gebruikt worden.
IJzerhard - Verbena officinalis
In hoge doses te vermijden omwille van de baarmoederstimulerende en menstruatiebevorderende eigenschappen. Kan wel van pas komen tijdens de bevalling.
Zilverkaars, Black Kohosh - Cimifuga racemosa
Omwille van de baarmoederstimulerende werking. Kan wel gebruikt worden in de laatste weken voor de zwangerschap en tijdens de bevalling.
Zoethout - Glycyrrhizza glabra
Afgeraden omwille van de menstruatiebevorderende werking en de phyto-oestrogene en baarmoederstimulerende eigenschappen. Daarenboven kan het kruid vochtvasthoudend en bloeddrukverhogend werken. Matig gebruik als keukenkruid is wel toegestaan;
Zure Kers - Prunus cerasus
Baarmoederstimulerend door de aanwezigheid van bitterstoffen.
Overzicht van niet toegestane kruiden
Van onderstaande lijst van kruiden is de verkoop in voorgedoseerde vorm niet toegestaan. Toch komen ze soms nog voor in een gemengde kruidenthee of een ander gemengd kruidenpreparaat. Tijdens de zwangerschap is het gebruik ervan natuurlijk helemaal af te raden.
* Alsem - Artemisia absinthum
* Artemisia abrotanum - Citroenkruid
* Artemisia absinthum - Alsem
* Berberis vulgaris - zuurbes
* Bloedwortel - Sanguinaria canadensis
* Boerenwormkruid - Tanacetum vulgare
* Brem - Cytisus scoparius
* Caulophyllum thalictroides
* Citroenkruid - Artemisia abrotanum
* Colchicum autumnale - Herfsttijloos
* Cytisus scoparius - Brem
* Dryopterus felix-mas - Mannetjesvaren
* Ephedra sinica - zeedruif
* Glidkruid - Scutellaria galericulata
* Groot Hoefblad - Petasites officinalis
* Karmozijnbes - Phytolacca sp.
* Klein Hoefblad - Tussilago farfara
* Lobelia - Lobelia inflata
* Lobelia inflata - Lobelia
* Mannetjesvaren - Dryopteris felix-mas
* Petasites officinalis - Groot hoefblad
* Phytolacca sp. - Karmozijnbes
* Podophyllum peltatum - Voetblad
* Pulsatilla vulgaris - Wildemanskruid
* Ricinus communis - Wonderboom
* Sanguinaria canadensis - Bloedwortel
* Sassafras officinalis - Sassafras
* Scutelaria galericulata - Glidkruid
* Smeerwortel - Symphytum officinalis, uitwendig gebruik is wel toegestaan.
* Symphytum officinalis - Smeerwortel, uitwendig gebruik is wel toegestaan.
* Ruta graveolens - Wijnruit
* Tanacetum vulgare - Boerenwormkruid
* Tussilago farfara - Klein Hoefblad
* Urginea maritima - Zeeui
* Voetblad - Podophyllum peltatum
* Wildemanskruid - Pulsatilla vulgaris
* Wijnruit - Ruta graveolens
* Wonderboom - Ricinus communis
* Zeedruif - Ephedra sinica
* Zeeui - Urginaria maritima
* Zuurbes - Berberis vulgaris
< Vorige
[ terug ]
http://www.annetanne.be/content/view/45/51/#a
Zwangerschapskwaaltjes en kruidenremedies
Aambeien
(gefermenteerde) Knoflook - Allium sativum
Verbetert de bloedcirculatie in het algemeen.
Toverhazelaar - Hamamelis virginiana
Op compressen of in anale zalven. Adstringerend.
Sint-Janskruid - Hypericum perforatum
Sint-Jansolie of een zalf op basis van Sint-Janskruid lokaal aanbrengen tegen de pijn en de ontsteking (bij voorkeur gekoeld).
Symphytum officinale - Smeerwortel, Duizendblad - Achillea millefolium
Een zitbad in een aftreksel van deze kruiden in combinatie met zeezout. Niet inwendig gebruiken!
Vlozaad - Plantago ovata
Vlozaad is mild laxerend doordat het de massa van de stoelgang doet toenemen door zijn vochtopnemend vermogen. Hierdoor in de consistentie van de stoelgang ook zachter.
Daarnaast kan men lokaal eventueel een zalf toepassen op basis van Smeerwortel ( Symphytum officinale), Goudsbloem (Calendula officinalis), Paardekastanje ( Aesculus hippocastanum), Toverhazelaar ( Hamamelis virginiana), Duizendblad (Achillea millefolium) en / of Smalle weegbree ( Plantago lanceolata).
Anemie
Grote Brandnetel - Urtica dioica
Alfalfa, luzerne - Medicago sativa
Omwille van het hoge gehalte aan ijzer (bloedarmoede tijdens de zwangerschap is meestal ijzergebreksanemie).
Beenkrampen
Grote Brandnetel - Urtica dioica
Alfalfa, luzerne - Medicago sativa
omwille van het gehalte aan Calcium
Gelderse Roos - Viburnum opulus
Sneeuwbal - Viburnum prunifolium
Werken ontkrampend.
Bloedarmoede
Zie Anemie
Braakneigingen
Zie misselijkheid
Constipatie
Ispaghula/vlozaad - Plantago ovata
bulklaxativum dat de darminhoud vergroot en zachter maakt.
Paardebloem - Taraxacum officinale, vnml. de wortel
Stimuleert de leverfunctie en de spijsvertering.
Haverzemelen - Avena sativa
bulklaxativum dat de darminhoud vergroot en zachter maakt.
Diarree
Tormentilwortel - Potentilla erecta
Omwille van de samentrekkende werking.
Framboos - Rubus idaeus
Enkel vanaf het tweede zwangerschapstrimester!!!
Omwille van de samentrekkende werking
Hoge Bloeddruk
Steeds onder toezicht van een arts toepassen!
Zie ook de kruiden bij Oedeem
Meidoorn - Crataegus monogyna
Ondersteunt het hart en ontspant de bloedvaten.
(Gefermenteeerde knoflook
Ondersteunt de circulatie
Paardebloem - Taraxacum officnalis
Door de vochtafdrijvende werking.
Hypertensie
Zie: hoge bloeddruk
Keelpijn
Gember - Zingiber officinalis, Echinacea en/of Vlier - Sambucus nigra (bloesem of bessen)
Alles matig gedoseerd
Framboosblad - Rubus idaeus
Spoelen, gorgelen... maar niet in het eerste trimester
Leverproblemen, Leverondersteunend
Kamille - Matricharia recutita
Pepermunt - Mentha piperita
Citroenmelisse - Melissa officinalis
Een combinatie van de drie voorgaande, in matige dosis, niet te langdurig gebruiken
Gember - Zingiber officinalis
Moerasspirea - Filipendula ulmaria
Miskraam, Abortus (voorkomen van...)
Enkel op advies van arts!!!
Gelderse roos - Viburnum opulus) en Sneeuwbal - Viburnum prunifolium
Ontkrampen de baarmoeder
Framboosblad - Rubus idaeus
Ontspant de baarmoeder
Grote brandnetel - Urtica diocia
Ontkrampend door de rijkdom aan calcium .
Wilde Yam - Dioscorea villosa
Enkel op advies van arts!!!
Misselijkheid
Gember - Zingiber officinalis
Matig gedoseerd!
Kamille - Matricaria recutita, Pepermunt - Mentha piperita en Citroenmelisse - Melissa officinalis
In matige dosering, onderling gecombineerd of met gember.
Framboosblad - Rubus idaeus
Enkel in tweede en derde trimester!
Pepermunt - Mentha piperata
Enkele druppels e.o. op een zakdoek aanbrengen en regelmatig inhaleren
Volgende etherische oliën kunnen eventueel verdampt worden. (Nooit inwendig gebruiken!): Lavendel ( Lavandula angustifolia), Kamille ( Matricaria recutita), Gember ( Zingiber officinale) of Sandelhout ( Santalum album)
Nervositeit
Kamille - Matricaria recutita), Citroenmelisse - Melisse officinalis
Matig doseren
Haver - Avena satova
IJzerhard - Verbena officinalis en Hartgespan - Leonurus cardiaca
enkel gedurende de laatse weken; tegen angst en spanning rond de nakende bevalling en moederschap.
Lavendel - Lavandula officinalis
Etherische olie in het badwater
Obstipatie
Zie constipatie
Ochtendziekte
Zie misselijkheid
Pre-eclampsie
Zie: Hoge bloeddruk.
Steeds onder dokterstoezicht!
Rugpijn
Gelderse Roos - Viburnum opulus
Ontspant de spieren.
Moerasspirea - Filipendula ulmaria
Pijnstillend
Lavendel - Lavandula angustifolia, Kamille - Matricharia recutita
Massage met de etherische olie van deze kruiden in een dragerolie.
Schimmelinfectie (vaginaal)
Kamille - Matricharia recutita, Tijm - Thymus vulgaris, Venkel - Foeniculum vulgare
Spoelen met een aftreksel van gelijke delen van deze drie kruiden
Teatree - Melaleuca alternifolia
Spoelen of compressen. 5 ml op een halve liter water.
Slapeloosheid
Kamille - Matricaria recutita, Citroenmelisse - Melissa officinalis
Matig doseren.
Meidoorn - Crataegus monogyna / laevigata
Als aftreksel
Lavendel - Lavandula angustifolia, Kamille - Matricharia recutita
Etherische olie in lage dosis in het badwater, of met een concentratie van maximaal 5% in dragerolie voor massage.
Spanning
Zie nervositeit
Spataderen
Gefermenteerde knoflook - Allium sativum
verbetert algemeen de bloedcirculatie.
Toverhazelaar - Hamamelis virgiana, Paardekastanje - Aesculus hippocastanum
Compressen of zalf op basis van deze kruiden.
Cipres - Cupressus sempervirens
Lage dosis etherische olie in het badwater.
Spierkrampen
Zie Beenkrampen
Spierpijn
Zie rugpijn.
Stress
Zie nervositeit
Striae
Aloë vera-gel of 1/2 kop olijfolie gemengd met Alo¨ vera gel, met daarin 6 opengesneden capsules Vit E
Smeerwortel - Symphytum officinale
Als zalf
Etherische oliën
na de eerste trimester : op een mengesel van 20 ml tarwekiemolie en 100 ml zoete amandelolie: 15 druppels e.o. van Lavendel ( lavandula angustifolia) en 5 druppels van e.o. van Mandarijn ( Citrus reticulata) of Oranjebloesem ( Citrus aurantium)
Goudsbloemolie - Calendula officinalis, met e.o. van lavendel - Lavandula angustifolia)
Oedeem
Zie: Vochtopstapeling
Verkoudheid
Gember - Zingiber officinalis, Echinacea en/of Vlier - Sambucus nigra (bloesem of bessen)
Alles matig gedoseerd
Framboosblad - Rubus idaeus
Spoelen, gorgelen... maar niet in het eerste trimester
Vermoeidheid
Grote brandnetel - Urtica dioica
mineralenrijk (Calcium, Ijzer, zwavel, kalium....), vitaminerijk (A, C, E, K) , chlorophyl (ontgiftend), urinedrijvend
Paardebloem - Taraxacum officinale
urinedrijvend, leverstimulerend, mineralenrijk, spijsverteringsbevorderend
Alfalfa, Luzerne - Medicago sativa
mineralen-, vitaminen - en aminozurenrijk
Verstopping
Zie constipatie
Vochtopstapeling
Raadpleeg steeds eerst een arts!
Moerasspirea - Filipendula ulmaria
urinedrijvend, ontgiftend
Paardebloem - Taraxacum officinale (vnml. het kruid)
Urinedrijvend
Grote brandnetel - Urtica dioica
vochtafdrijvend, ontgiftend
Articum lappa - Grote Klis (wortel)
vochtafdrijvend, ontgiftend
Weeën (vroegtijdig, vals)
Steeds een arts raadplegen!!!
Gelderse Roos - Viburnum opulus
Winderigheid
Kamille - Matricaria recutita, pepermunt - Mentha piperita en Citroenmelisse - Melissa officinalis
Matig doseren, en niet langdurig gebruiken...
Zwangerschapsstriemen
Zie: Striae
(Terug naar boven)
Kruiden voor gebruik vanaf het derde zwangerschapstrimester of vlak voor, tijdens en na de bevalling
Een aantal kruiden moet in het begin van de zwangerschap vermeden worden, maar kan later zeer goede diensten bewijzen. Verschillende van deze kruiden kunnen als 'baarmoederversterkend' beschouwd worden. Omwille van de aanwezige risico's geldt altijd: enkel op voorschrift van arts of therapeut.
Alchemilla vulgaris - Vrouwenmantel
Tijdens de bevalling: weeënbevorderend.
Toegediend na de bevalling zorgt het voor een herstel van de baarmoeder en een terugkeer naar het normale volume; voorkomt baarmoeder verzakking ( prolaps)
Angelica sinensis - Chinese Engelwortel, Dong Quai
Tijdens de bevalling ingenomen, zorgt het voor een regelmatige en gecoördineerde contracties
Na de bevalling ingenomen zorgt het voor sneller herstel van de baarmoeder, helpt postnatale depressie te voorkomen.
Framboos(blad) - Rubus idaeus
Tijdens het laatste zwangerschapstrimester werkt het kruid als een baarmoedertonicum (versterkt de baarmoeder), en versterkt het ook de bekkenbodemspieren. Het voorkomt premature contracties en bereid de baarmoeder op de bevalling voor. Framboosblad werkt ontspannend en rustgevend en vermindert beenkrampen, en bevat veel nuttige voedingsstoffen
Tijdens de bevalling zorgt het kruid voor meer efficiënte contracties met minder pijn, versnelt en vergemakkelijkt daardoor de bevalling en zorgt tevens voor een meer ontspannen bevalling
Door de versterkende invloed op de baarmoeder zal het kruid na de bevalling het bloedverlies kunnen verminderen. Het bevordert het herstel van baarmoeder en vagina na de geboorte en zorgt voor het herstel van een normale omvang van spanning in de baarmoeder.
Cimifuga racemosa - Zilverkaars
Kan worden gebruikt tijdens de bevalling en zal dan door een oxytocine-achtige werking de weeën bevorderen. De weeën worden effectiever, regelmatiger en minder pijnlijk.
Dioscorea - Wilde Yam
Enkel onder dokterstoezicht te gebruiken!
Ontkrampend middel van de baarmoeder, interessant voor vrouwen die geregeld premature contracties hebben of al meerdere miskramen hadden.
Algemeen krampwerend, en verminderd ochtendziekte (die weliswaar zelden voorkomt na het eerste trimester)
Eugenia aromatica - Kruidnagel
Enkel onder dokterstoezicht!
Tijdens de laatste week van de zwangerschap ingenomen werkt het versterkend en krampwerend in op de baarmoeder.
Fenegriek - Trigonella foenum-graecum
Tijdens de laatste zes weken van de zwangerschap ingenomen bevordert het de tonus en de elasticiteit van de baarmoeder
Hartgespan - Leonurus cardiaca
Toegediend in de laatste weken van de zwangerschap en tijdens de bevalling zorgt het voor regelmatige en krachtige weeën; voorkomt ineffectieve, te krampachtige of pijnlijke weeën; zorgt tevens voor een ontspannen en rustig gevoel, helpt dus tegen angsten en spanningen rond de bevalling en het aanstaande moederschap.
Kruidnagel - Eugenia aromatica
Enkel onder dokterstoezicht!
Tijdens de laatste week van de zwangerschap ingenomen werkt het versterkend en krampwerend in op de baarmoeder.
Leonurus cardiaca - Hartgespan
Toegediend in de laatste weken van de zwangerschap en tijdens de bevalling zorgt het voor regelmatige en krachtige weeën; voorkomt ineffectieve, te krampachtige of pijnlijke wee¨n; zorgt tevens voor een ontspannen en rustig gevoel, helpt dus tegen angsten en spanningen rond de bevalling en het aanstaande moederschap.
Rubus idaeus - Framboos(blad)
Tijdens het laatste zwangerschapstrimester werkt het kruid als een baarmoedertonicum (versterkt de baarmoeder), en versterkt het ook de bekkenbodemspieren. Het voorkomt premature contracties en bereid de baarmoeder op de bevalling voor. Framboosblad werkt ontspannend en rustgevend en vermindert beenkrampen, en bevat veel nuttige voedingsstoffen
Tijdens de bevalling zorgt het kruid voor meer efficiënte contracties met minder pijn, versnelt en vergemakkelijkt daardoor de bevalling en zorgt tevens voor een meer ontspannen bevalling
Door de versterkende invloed op de baarmoeder zal het kruid na de bevalling het bloedverlies kunnen verminderen. Het bevordert het herstel van baarmoeder en vagina na de geboorte en zorgt voor het herstel van een normale omvang van spanning in de baarmoeder.
Sneeuwbal - Viburnum prunifolium
(Mag ook in het eerste trimester gegeven worden)
Toegediend op het einde van de zwangerschap en tijdens de bevalling zorgt het voor regelmatige normale weeën
Trigonella foenum-graecum - Fenegriek
Tijdens de laatste zes weken van de zwangerschap ingenomen bevordert het de tonus en de elasticiteit van de baarmoeder
Viburnum prunifolium - Sneeuwbal
(Mag ook in het eerste trimester gegeven worden)
Toegediend op het einde van de zwangerschap en tijdens de bevalling zorgt het voor regelmatige normale weeën
Vrouwenmantel - Alchemilla vulgaris
Tijdens de bevalling: weeënbevorderend.
Toegediend na de bevalling zorgt het voor een herstel van de baarmoeder en een terugkeer naar het normale volume; voorkomt baarmoeder verzakking ( prolaps)
Wilde Yam - Dioscorea
Enkel onder dokterstoezicht te gebruiken!
Ontkrampend middel van de baarmoeder, interessant voor vrouwen die geregeld premature contracties hebben of al meerdere miskramen hadden.
Algemeen krampwerend, en verminderd ochtendziekte (die weliswaar zelden voorkomt na het eerste trimester)
Zilverkaars - Cimifuga racemosa
Kan worden gebruikt tijdens de bevalling en zal dan door een oxytocine-achtige werking de weeën bevorderen. De weeën worden effectiver, regelmatiger en minder pijnlijk.
Volgende >
[ terug ]
http://www.annetanne.be/index.php?option=com_content&task=view&id=46&Itemid=52